Demarquía Planetaria/eo
Invito al nova civilizo
Ĉu vi iam scivolis, kial la mondo ŝajnas rompita? Kial la vivo ŝajnas kiel senfina vetkuro, drenita de burokratio kaj ŝuldo? La vero estas malkomforta: la problemo ne estas vi aŭ via najbaro. Ĝi estas la malmoderna dezajno de la sistemo, en kiu ni vivas.
Ni akceptis la regulojn kvazaŭ ili estus fizikaj leĝoj — neŝanĝeblaj, neeviteblaj. Sed ili estas nur tio: homaj interkonsentoj. Kaj ĉio, pri kio oni interkonsentis, povas esti reskribita.
Planeda Demarkio baziĝas sur premiso: la reguloj, kiuj regas niajn vivojn, povas esti kolektive restrukturitaj. Same kiel ili estis kreitaj iam, ili povas esti transformitaj hodiaŭ, por ke neniu estu preterlasita. Ĉi tio ne estas utopio; ĝi estas rekono, ke sistemoj estas iloj, ne cellokoj.
Ĉi tio ne estas sola revo. Ĝi estas komuna revo kiu, ripetata en la imago de milionoj, ĉesas esti konjekto kaj fariĝas la arkitekturo de ŝanĝo.
Se tio resonas kun vi, plifortigu la mesaĝon. Ideo ne mezuriĝas laŭ armeoj aŭ buĝetoj: ĝi mezuriĝas laŭ kiom da mensoj dividas ĝin samtempe.
Parafrazante Victor Hugo-n, "Nenio estas pli potenca ol ideo, kies tempo venis." La demando ne estas ĉu tio eblas hodiaŭ, sed ĉu ni iras en la ĝusta direkto.
Planeda Demarkio ne estas ideologio, sed plano de socia inĝenierado desegnita por la epoko de aŭtomatigo kaj abundo. Ĝia celo estas anstataŭigi la nunan sistemon, bazitan sur ŝuldo kaj malabundo, per strukturo kiu kunigas vian personan profiton kun la bonfarto de la tuta homaro.
Sube ni klarigas kiel estus la vivo en ĉi tiu nova sistemo kaj kiajn rektajn avantaĝojn vi ricevus per tiu ŝanĝo.
1. Fino de ekonomia sklaveco: la Planeda Dividendo (DP)
La plej profunda kaj plej transformiga avantaĝo de Demarkio estas la elimino de la ekzistenca ĉantaĝo – la mekanismo kiu devigas vin labori sub ajnaj kondiĉoj por eviti malsaton aŭ malsanon.
Tio realiĝas per refondado de proprieto:
• Vi estas kunposedanto de la planedo: La Tero kaj ĝiaj resursoj (mineralaĵoj, akvo, elektromagneta spektro) apartenas al neniu, kaj tial ili estas la justa kaj neforprenebla proprieto de ĉiu vivanta homo. Vi naskiĝas kiel legitima akciulo de la mondo.
• Via enspezo kiel rajto: El ĉi tiu kunposedo fontas la Planeda Dividendo (DP), garantiita monata enspezo kiu pli ol kovras viajn bazajn bezonojn. La DP ne estas bonfarado, nek Universala Baza Enspezo (UBI) dependanta de politika volo, sed profito kiu al vi apartenas pro tio, ke aliaj uzas vian parton de la komuna havaĵo.
• Voka-libereco: Kun via vivteno garantiita, laboro ĉesas esti puno kaj fariĝas esprimo de via celo kaj voko. Vi estas libera dediĉi vin al kreado, scienco aŭ komunuma prizorgo. Tiel naskiĝas la Homo Socius (kunlaborema homo), liberigita de timo kaj angoro.
2. Adiaŭ inflacio kaj impostoj: via mono valoros pli
Demarkio inversigas la ekonomiajn ŝarĝojn kiuj hodiaŭ plialtigas la vivkoston. La nuna sistemo estas priskribata kiel “parazita kancero” ĉar ĝi trudas senutilajn frotadojn, igante ĉion kosti inter 80 % kaj 95 % pli ol ĝi efektive devus kosti.
Struktura deflacio laŭdezajne:
- Fino de impostoj: Impostoj kiel AVI, enspezimposto kaj kompaniaj impostoj tute malaperas. La komunumo estas financata per aŭtomataj mekanismoj de Universala 50 %-Partnereco (AU50) kaj uzorajtoj (RUAC), sen fiskaj devigoj.
- Forigo de kunmetita interezo: La tiraneco de la kunmetita interezo estas nuligita, ĉar ĝi igas abstraktan ŝuldon kreski pli rapide ol la reala riĉeco, kio garantiis ciklajn krizojn. Forigo de bankaj interezoj sola reduktas la finan koston de ajna produkto aŭ servo je inter 20 % kaj 40 %.
- Morto de burokratio kaj asekuro‑industrio: La aŭtomatigo de la Administrado de la Komunaĵo (AdC) per ASI (Artefarita Super‑Inteligenteco) kaj la anstataŭigo de privataj asekuro-kompanioj per la Solidara Risk-Fonduso (FSR) forigas tavolojn de parazita kosto kaj liberigas miliardojn da horoj da homa energio.
La rezulto de la forigo de tiuj ĉi eltiraĵoj estas, ke via aĉetpovo eksplode kreskas.
3. La memeco kiu konstruas paradizon: reciproka interdependeco
Demarkio kanaligas individuan ambicion tiel, ke ĝi funkcias favore al la tuto; tio nomiĝas “klarvida memeco”.
- Universala 50 %-Partnereco (AU50): Se vi havas ideon, la homaro fariĝas via aŭtomata 50 %-kunulo. La Komuna Fonduso kapitalizas vin, donante al vi aliron al robotoj kaj altnivela AI. Vi konservas 50 % de la profitoj, senimposte, kaj la aliaj 50 % revenas al la Komuna Fonduso.
- Fino de katastrofa persona risko: Se via projekto honeste malsukcesas, la FSR kaj la Komuna Fonduso absorbas la plej grandan parton de la perdo, transformante la malsukceson en “kolektive lernitan lecionon”.
- Efiko de alta tajdo: Via persona riĉeco aŭtomate kreskas kiam la planedo prosperegas. Tio okazas ĉar la nombro de Universaj Valor‑Unuoj (UVU) – la ununura valuto – estas fiksa. Kiam novigo, ekologio-restarigo aŭ la sukceso de via najbaro plialtigas la Totalan Planedan Valoron (VPT), via frakcio (viaj UVU) fariĝas pli altvalora.
Via plej inteligenta financa strategio do estas certigi, ke via najbaro kaj via komunumo fartas bone.
4. Regado sen tiraneco: civitanoj ĉe la stirilo
La politika sistemo estas desegnita por civilizacia postvivado, certigante ke neniu povas kapti kaj monopoligi AI‑teknologion.
- Fino de profesiaj politikistoj: La politika kasto estas anstataŭigita de Civitanaj Asembleoj elektitaj per lotado. Ordinaraj civitanoj, hazarde elektitaj por mallongaj mandatoj (unu monato), difinas la etikajn kaj strategiajn “KION”.
- Faka efektivigo: Profesiaj Mastrumantoj (dungitaj laŭ merito) efektivigas la teknikajn “KIEL”, helpataj de ASI (Artefarita Super‑Inteligenteco). AI estas neŭtrala ilo, ne mastro.
- Kontraŭ‑kapta arkitekturo: La kombino de lotado, deviga rotacio kaj radikala travideblo (ĉiu decido kaj ĉiu monfluo estas videblaj en la blokĉeno) faras korupton strukture neebla. Oni ne povas subaĉeti iun, kiu ankoraŭ ne estas elektita.
- Finfara ŝildo: Longviveca Revolucio (antaŭvidata plilongigo de la vivo) transformas fraŭdon en strategian memmortigon, ĉar la respondeculo vivos jarcentojn por alfronti la konsekvencojn de sia detruita reputacio (sia Fido‑Kapitalo (CdC)).
5. Liberigo de via ekzisto
Demarkio ne estas nur ekonomio aŭ politiko; ĝi estas ekzistenca transformo.
- Via tempo rericevita: La forigo de burokratio, la fino de hipoteka sklaveco (loĝado kostos la ekvivalenton de 1–3 jaroj da DP, sen interezo), kaj la nuligo de deviga laboro liberigas jardekojn de via vivo por ke vi povu dediĉi ilin al celo, kreado, scienco aŭ familio.
- Universala perfekta sano: Prioritata investo en la Komuna Sana Fonduso (FSC) forigas patentojn kaj akcelas sciencon por venki malsanon kaj maljuniĝon, igante optimuman sanon universala kaj senpaga rajto.
- Struktura paco: Demarkio forigas la kaŭzojn de milito (naciismoj, malabundo, eltiro), transformante konflikton en malnovan patologion de la epoko de Homo Debitum.
Demarkio similas al ŝanĝo de la operaciumo de via civilizo: de malnova programaro, plena je “cimoj” kaj virusoj (ĉantaĝo, interezo, korupto), al malfermitkoda, travidebla kaj mem‑optimumiga kodo, kie ĉiu uzanto estas kun‑programisto kaj eraroj fariĝas sistemaj lernoj.
Esploru Demarkion laŭ temaj areoj
Filozofiaj fundamentoj
Komprenu kial Demarkio necesas kaj sur kio ĝi baziĝas:
- Klasika Ateno – inspiro por Planeda Demarkio
- Teoriaj fundamentoj – teoria bazo de Planeda Demarkio
- Strategio de sistema ŝanĝo – procezo de laŭgrada, paca kaj organika transformo
- Verda Rubando – strategia ilo por socia transformo
- Glosaro de ŝlosilaj terminoj – kernaj terminoj ofte uzataj en Demarkio
- Historio de Demarkio – vojaĝo tra la historio de demarkio ĝis la nuna tempo
- Planeda Demarkia Konstitucio – konstitucia skizo por starigi Demarkion tra la planedo
Diagnozo de la nuna sistemo
- Prologo al Demarkio – invito al pripenso
- Krizo de reprezenta demokratio – diagnozo de la nuntempo
- Bullshit Jobs – laboroj senutilaj aŭ damaĝaj por la socio kaj la individuo
- La Problemo: Konverĝo inter povo kaj teknologio – iloj kiuj ebligas grandskalan manipuliĝon
Analizo de la kondiĉigita individuo
- Homo Debitum – kiuj ni estas hodiaŭ
- Motoro de timo – motiva sistemo kiu movas Homo Debitum
- Kolektiva PTSD – sistema psikologia traŭmato en hodiaŭa socio
- La kancero de edukado, ilo de domestiĝo – kiel liberigi la potencialon de niaj mensoj ekde juneco
- Lernita senpoveco – psikologia stato de lernita senhelpeco
- Ekzistenca ĉantaĝo – kiel la sistemo nin devigas
- Kognitiva disonanco – mekanismo kiu transformas viktimojn en defendantojn de la sistemo
Fundamentoj de individua liberigo
- Homo Socius – kion ni povas fariĝi
- Motoro de espero – motiva sistemo kiu movas Homo Socius
- Sendependa pensado – superi kondiĉigon
- Kognitiva suvereneco – la rajto ne esti mense superŝutata
- Klerigita memeco – memeco kiu kondukas al kunlaboro
- Nulsuma vs plussuma – paradigmoj de socia interagado
Matematikaj kaj arkitekturaj principoj
- Konstruktiva agregado – radikala metodo por kolektiva deliberado
- Principo de minimuma ago – la fundamenta leĝo de dezajno
- La neebleco‑teoremo de Arrow kaj Demarkio – limoj de voĉdonaj sistemoj
- La ĵuria teoremo de Condorcet kaj Demarkio – povo de kolektiva intelekto
- Saĝo de la amaso kaj Demarkio – ĝustaj prognozoj el grandaj grupoj
- Ludoteorio en Demarkio – reguloj kiuj kunigas instigojn kun la komuna bono
Ekonomia sistemo
La arkitekturo kiu kunigas individuan prosperon kun kolektiva bonfarto:
- Planeda Dividendo – via enspezo kiel kunposedanto
- Universala 50 %-Partnereco – kiel ĉiu entrepreno profitas al ĉiuj
- Ekonomio sen impostoj – aŭtomata kaj travidebla kontribuo
- Tokenigita ekonomio – la nerva sistemo de Demarkio
- Tutmonda tokenigo – mono kiu spegulas realecon
- Selektiva “oksidado” – instigoj kiuj tenas kapitalon en movo
- RUAC – tantiemoj por uzo de komunaj rimedoj
- Universala Planeda Kunposedo (CPU) – fundamento de proprieto
- Universa Valor‑Unuo (UVU) – mezurunuo ligita al reala valoro
- Fido‑Kapitalo (CdC) – metriko de reputacio kaj integreco
- Osmota ekvilibro – aŭtomata kunigo de instigoj kun daŭrigebleco
- Merkato de Realaj Investoj (MIR) – platformo por produktiva investado
- Libera merkato kaj konkurenco en Demarkio – transformi konkuradon en kolektivan ekzcelecon
- Solidara Risk-Fonduso (FSR) – kolektiva divido de honestaj perdoj
Regado (Governance)
Kiel organiziĝas kolektivaj decidoj sen konstantaj elitoj:
- Civitanaj Asembleoj – demokratio per lotado
- Sendependaj revizoroj – ampleksa kaj teknika superrigardo
- Administrado de la Komunaĵo – profesiaj administrantoj sub superrigardo
- Demarkia regado – kompleta strukturo de la sistemo
- Artefarita Intelekto en regado – neŭtrala helpo en decidado
- Kolonoj de Demarkio – la naŭ fundamentoj
- Kontraŭ‑kapta dezajno – strukturoj kiuj malebligas koncentriĝon de potenco
- Inform‑Merkatoj (MI) – objektiva superrigardo kaj plifortigo de kolektiva intelekto
- Disigo de povoj en Demarkio – redesegno kiu faras koncentriĝon neebla
- Tuta travideblo kaj konstatebleco – kontraŭveneno al korupto kaj fraŭdo
- Plurdimensia voĉdono kaj Demarkio – decidoj kiuj konservas kompleksecon
- Supera Civitan‑Ĵurio – etika tribunalo konsistanta el civitanoj
Teknologio kaj infrastrukturo
La iloj kiuj igas la sistemon ebla:
- Komuna Volbo – cifereca suvereneco kaj radikala travideblo
- Principo de civitana suvereneco super la datumoj – civitana monopolo pri personaj informoj (antaŭe: Principo de civitana monopolo pri informo)
- Tutmonda tokenigo – cifereca reprezentado de valoro
- Ĝenerala Artefarita Intelekto – AGI kiel publika asistanto
- ASI-AdC – Super‑Inteligenteco en administrado de la komunaĵo
- Blokĉeno kaj Demarkio – la cifereca nerva sistemo de civilizo
- Komuna Sana Fonduso (FSC) – bioteknologia mastrumado de sano
- “Gardangela” AI – protekto de individua kaj kolektiva suvereneco
- Longviveca Revolucio – abolado de malsano kaj maljuniĝo
Juro kaj justico
La jura kadro kiu protektas suverenecon:
- Planeda Demarkia Konstitucio – konstitucia skizo por starigi Demarkion tra la planedo
- Natura juro kaj Demarkio – etika ankro de la sistemo
- Aksiomata juro – jursistemo strukturita kiel matematiko
- Juĝsistemo en Demarkio – aŭtonoma organo sub civitana aŭtoritato
- Disigo de povoj en Demarkio – redesegno kiu malebligas koncentriĝon
- Sistemo de juraj respondecoj en Demarkio – restaŭra kaj preventa justico
- Farmacia regulado de drogoj: aksiomata bazo en Demarkio kaj kolapso de organizita krimo – aliro bazita sur pruvoj kaj publika sano
- Antaŭprojekto de RUAC‑regularo – ekzempla regularo pri kiel apliki RUAC
Kulturo kaj socio
Homa transformo en la post‑malabunda epoko:
- Post‑malabunda evoluo en Demarkio – al socio de abundo
- Demarkia kulturo – eksplodo de kreivo kaj diverseco
- Vizio 2070 – prognozita estonteco de Demarkio
- Laboro en la nova post‑labora erao – liberigo de deviga laboro
Neniu estro. Neniu hierarkio. Nur liberaj mensoj, kiuj dezajnas civilizon por epoko, en kiu maŝinoj faros nian laboron. Kio okazos, kiam miliardoj da homoj restos sen laborposteno?
La nuna sistemo ne havas respondon. Ni ja havas.
Planeda Demarkio (Demarquía Planetaria):
- Nova operaciumo por nova homa civilizo
- Societ-arkitekturo konstruita ekde nulo por post-manka estonteco
- Ne “ni kontraŭ ili”, sed nur “ni”
- Mondo dezajnita per logiko, racio kaj komuna prudento
- Kaj vi estas libera kontribui al ĉi tiu projekto
Origino de la termino: demokratio sen “kratos”
La vorto demarkio devenas de la grekaj radikoj: demos (popolo) + arché (origino, regado), sed konscie sen kratos (perforta potenco, dominado).
Dum “demokratio” laŭvorte signifas “popola potenco”, “demarkio” signifas “regado eliranta el la popolo” sen supozo de regado super aliaj. Tiu nuanco estas subtila sed fundamenta: la afero ne estas, ke la popolo ekzercu potencon super aliaj, sed ke la potenco organe ekestu el la loĝantaro per lotumo.
Klasika Ateno
En klasika Ateno (5–4a jarcentoj a.K.) plej multaj publikaj postenoj estis transdonataj per lotumo, ne per elektoj. La grekoj komprenis, ke:
- voĉdonado estas esence aristokrata mekanismo: ĝi favoras la plej elokventajn, ĉarmajn kaj riĉajn
- lotumo estas esence demokrata mekanismo: ĝi vere reprezentas la popolon en ĝia diverseco
La lotumo certigis, ke ĉiu civitano, sendepende de sia retoriko aŭ mono, povu partopreni en la regado. Dum jarcentoj la elektoj estis konsiderataj oligarkia tekniko alivestita kiel demokratio.
La diferenco hodiaŭ estas, ke artefarita inteligenteco ebligas apliki tiun sistemon je planeda skalo, kio estis teknike neimagebla en la antikva epoko.
→ Vidu ankaŭ: civitana lotumo • Historio de demarkio
Kio estas Planeda Demarkio?
Planeda Demarkio ne aperis kiel klasika “ŝtato” kun fondodato kaj formala konstitucio.
En Planeda Demarkio ne ekzistas estroj nek komandantoj. Ĝi estas horizontala reto de liberaj pensuloj, sen hierarkio.
Antaŭ ĉio temas pri penso-fluo, kiu naskiĝas kiel respondo al la kunfluo de pluraj sistemaj krizoj kaj al la alproksimiĝo de transformaj teknologioj kiel ĝenerala artefarita inteligenteco (AGI) kaj tut-monda aŭtomatigo.
Ĝia historio ne temas pri venkitaj bataloj aŭ okupitaj parlamentoj, sed pri ideo, kiu ĝermas en la mensoj de tiuj, kiuj komprenas, ke la nuna ordo ne kapablas travivi la venontan estontecon, kaj tamen volas konstrui pli bonan mondon.
Estas temas pri civiliz-projekto je planeda skalo, konstruita de ideo al ago, de individuo al komunumo, de kontemplado al transformo.
Ĝi ne celas kapti la potencon, sed dissolvi ĝin, tiel ke potenco – kiel ĉiam devintus – revenu en la manojn de ĉiuj. Kaj ĝi ne volas atingi tion per protestoj aŭ ribeloj, sed per infekto de konversacioj: de persono al persono. Kiel bona “viruso de komuna prudento”, sen vakcino. Viruso de komuna prudento, kiu disvastiĝas tra la mondo ĝis la nuna sistemo simple fariĝas senrilata.
Bazaj deklaritaj principoj:
- Individua libereco kun kolektiva respondeco
- Universala planeda kunposedo (UPK): la Tero estas justa heredaĵo de ĉiuj homoj
- Egaleco de suvereneco: neniu regas super alia; ĉiuj kun-administras la komunaĵojn
- Reciproka interdependeco: ni ĉiuj estas partneroj unu kun aliuloj – Universala 50%-Partnereco (AU50)
- Loteria regado: per lotumo elektitaj civitanaj asembleoj superrigardas profesiajn administrantojn
- Radikala travideblo: planeda blokĉeno, plena tokenigo de la ekonomio
- Inteligenta incentivo-arkitekturo: saĝa memprofito generas ĝeneralan bonon
- Pretiĝo por super-inteligenteco: distribuitaj strukturoj anstataŭ potenca koncentriĝo
- Neperforta transiro: paca, laŭgrada, norma ŝanĝo
Regada strukturo
La sistemo proponas anstataŭigi la ŝtaton kaj profesian politikon per Komunumo de Kunposedantoj de la Planedo, administrata per per lotumo elektitaj civitanaj asembleoj (kun rotacio kaj AI-subteno). Tiuj asembleoj difinas la etikan direkton kaj kontrolas la profesiajn administrantojn, kiuj respondecas pri teknika efektivigo.
Ekonomia arkitekturo
Ekonomie, Demarkio baziĝas sur tokenigita kaj travidebla ekonomio kun ununura valuto: Universala Valor-Unuo (UVU), ligita al la tuta planeda valoro, kie:
- Planeda dividendo (DP) garantias enspezon al ĉiu individuo sur la planedo pro lia ero en la komuna posedrajto de la mondo
- Financaj mekanismoj kiel Selektiva oksidigo, Uz-rajto-imposto pri komunaĵoj (RUAC) kaj Universala 50%-Partnereco (AU50) direktas individuan intereson al servo de la ĝenerala bono
- Nacio-ŝtatoj kaj armeoj malaperas; impostoj, interezoj, financa spekulado kaj labora nesekureco estas struktur-nivele forigitaj
Sistemaj avantaĝoj
La forto de la sistemo estas ĝia fleksibileco kaj supereco en risk-mastrumado kaj forigo de korupto per tuja, radikala travideblo bazita je komuna blokĉena “Trezorejo”.
Ĝi ne estas nur reg-sistemo aŭ izola ekonomia modelo; temas pri kompleta institucia inĝenierarto, kiu redifinas:
- kiel ni regas (civitanaj lotum-asembleoj + konsila AI (ASI-AdC))
- kiel ni generas riĉecon (AU50 + Reala Invest-Merkato (MIR) + totala aŭtomatigo)
- kiel ni distribuas rimedojn (Planeda dividendo kiel rajto)
- kiel ni organizas la teritorion (bioregionoj laŭ naturaj ekosistemoj)
- kiel ni traktas potencon (rotacio, kiu malebligas kaptadon de la sistemo)
Ĝi estas teknika plano por post-labora civilizo, en kiu neniu individuo povas koncentri potencon, eĉ provizore; kie la aŭtomata abundo estas distribuita kiel struktura rajto; kaj kie la rajto vivi ne dependas de salajrata laboro, sed de planeda kunposedo, kiu generas dividendon al ĉiu homo kiel kunposedanto.
Esence: socia operaciumo por la post-manka epoko.
→ Vidu ankaŭ: Teoriaj fundamentoj
Celo: civiliz-nivela fajroestingilo
Planeda Demarkio naskiĝas el prudentema antaŭvido pri la estonteco, ne el rifuzo de teknologio.
Se ni devas vivi kun aŭtomatigitaj sistemoj, kiuj administras rimedojn, infrastrukturojn kaj decidojn je rapidoj superantaj la kapablon de homoj diskuti, ni devas certigi, ke neniu individuo aŭ grupo povos ilin teni sub sia daŭra kontrolo.
Ĝi similas al fajroestingilo: ni esperas neniam uzi ĝin, sed estus nerespondece ne dezajni ĝin antaŭ la incendio. La ĝusta momento por tio estas nun, dum ni ankoraŭ povas elekti kiel integri AI-n en la potenc-strukturojn.
La celo estas tria:
- Malebligi neredoneblan koncentriĝon de potenco kiam AI mastrumas kritikajn infrastrukturojn
- Radikale demokratiigi la ekonomion per monda partnereco (AU50)
- Krei post-laboran abundon, en kiu homa kreiveco floriĝas sen deviga tradicia dungiteco
→ Vidu ankaŭ: Transiro kaj strategio • ASI-AdC
La problemo: kruciĝo inter potenco kaj teknologio
| 🔴 Nuna mondo | 🔵 Baldaŭa minaco |
|---|---|
|
|
Historio instruas, ke potenco koruptas. Tio ne estas nur morala juĝo: neŭroscienco konfirmas, ke longdaŭra praktikado de potenco ŝanĝas la strukturon de la cerbo, malfortigas empation kaj distordas percepton de realo.
Neniu homo devus porti tian potencon, kiu neeviteble ŝanĝos lin. Tiu vundebleco, kiu dum jarcentoj estis “nur granda problemo”, fariĝas ekzistenca kiam la potenco-tenanto kontrolas aŭtomatigitajn sistemojn, kiuj povas mastrumi tutajn sociojn.
La fenestro por dezajni instituciojn estas ankoraŭ malfermita, sed ne restos tia por ĉiam.
→ Vidu ankaŭ: Potenco koruptas • Krizo de reprezent-demokratio
Kiel ĝi funkcias: instituciaj mekanismoj
Planeda Demarkio ne vetas je la “boneco de la homoj” nek atendas inspirajn gvidantojn, sed kreas instituciajn mekanismojn kiuj strukture malebligas koncentriĝon de potenco.
La tri kolonoj de regado
| Civitanaj Asembleoj | Profesiaj Administrantoj | Sendependaj Revizoroj |
|---|---|---|
|
Oni ne povas kapti tion, kio ankoraŭ ne ekzistas Civitanaj Asembleoj estas elektataj per lotumo. Ili estas vera statistika bildo de la loĝantaro. Rotacio: oni servas kelkajn semajnojn kaj poste revenas al sia vivo. La Asembleo ne estas ornama konsult-organo; ĝi havas reelan suverenan potencon en tri ĉefaj kampoj: 1. Strategia direkto
2. Institucia kontrolado
3. Super-jurio de civitanoj La plej radikala kaj transformiga ilo de la Asembleo:
|
La Profesiaj Administrantoj estas la “brako” ekzekutiva-leĝdona en Planeda Demarkio, kaj ili disponigas teknikan kompetenton kaj efektivigan kapablon en servo de la prioritatoj difinitaj de civitanoj. Spertuloj en servo de la komuna bono
Merito-bazita kaj travidebla elekto
Rekta kaj mezurebla respondeco
|
Sendependaj Revizoroj estas la kontrol-mekanismo, kiu garantias integrecon, efikecon kaj travideblon de la ekzekutivo, kaj funkcias kiel ponto inter teknika komplekseco kaj civitana kompreno. Specialigita kaj sendependa superrigardo
Preventado kaj korektado
Kognitiva perado
|
Niveloj de regado
| Nivelo | Amplekso | Daŭro | Nombro da partoprenantoj | Tipo de decidoj |
|---|---|---|---|---|
| Loka | Komunumo (10–100 mil loĝantoj) | 30 tagoj | 50–150 | Servoj, edukado, kulturo |
| Bioregiona | Natura ekosistema regiono | 30 tagoj | 300–500 | Rimedoj, biodiverseco, infrastrukturo |
| Kontinenta | Granda regiono | 30 tagoj | 1 000 | Kunordigo inter regionoj, migrado |
| Planeda | Tutmondaj aferoj | 30 tagoj | 1 por ĉiu miliono da loĝantoj | Klimato, ASI, spaca esploro |
Ĉiu nivelo funkcias per per lotumo elektitaj Civitanaj Asembleoj, kiuj kunsidas 30 tagojn, voĉdonas, kaj poste la membroj revenas al sia normala vivo. La sistemo faras novan lotumon por nova ciklo. Neniu posedas personan potencon. La potenco apartenas al la kolektiva asembleo, ne al individuoj.
→ Vidu ankaŭ: Niveloj de demarkia regado
Mekanismoj kontraŭ kapto de la sistemo
- Lotumo malebligas antaŭtempe aĉeti reprezentantojn, kiuj ankoraŭ ne estas elektitaj
- Rotacia ofico (30 tagoj) malhelpas profesian politikon kaj stabilajn elitojn
- AI kiel konsilo plilarĝigas kolektivan inteligentecon sen krei novan hierarkion
- Malfermitkoda programaro kun konstanta civitana revizio de algoritmoj
- Homa veto-rajtigo kontraŭ ajna aŭtomata decido
- Edukado pri kognitiva suvereneco: ĉiuj lernas observi kompleksajn sistemojn
→ Vidu ankaŭ: Superrigardo • Kognitiva suvereneco
Post-labora ekonomio en la epoko de aŭtomatigo
Fundamentaj kolonoj de la nova socia kontrakto
Planeda Demarkio baziĝas sur serio de kernaj principoj kiuj difinas la novan rilaton inter individuo kaj komunumo. La strukturo povas esti resumita kiel naŭ kolonoj derivitaj el tri filozofiaj bazoj (kunposedo, egaleco, reciproka interdependeco).
A. Refondi proprieton kaj ekonomion
Tiu dimensio pritraktas kiel generi kaj distribui riĉecon por garantii efikan civitan suverenecon.
- Universala Planeda Kunposedo (UPK)
- La Tero kaj ĉiuj ĝiaj naturaj rimedoj (tangible kaj netangible) estas konsiderataj heredaĵo de la homaro, do ili estas egale kaj ne-alieneble posedataj de ĉiu vivanta homo. La civitano ne estas lu-laboristo, sed legitima kunposedanto de la mondo.
- Universala 50%-Partnereco (AU50)
- Ni ĉiuj estas partneroj ene de justa 50/50-partnereco inter individuo kaj la homaro. 50% de la profitoj de la planedo fluas aŭtomate al la Komuna Fondaĵo (KF).
- Planeda Dividendo (DP)
- Ĉi tiu estas la enspezo apartenanta al ĉiu civitano pro lia parto en UPK kaj pro la profitoj generitaj per AU50 kaj aliaj mekanismoj. Ĝi ne estas bonfaro nek socia helpo, sed dividendo, ĉar aliaj uzas tion, kion vi kunposedas. DP garantias vivon sen ekonomia timo.
- Evoluo al post-manka socio
- La sistemo estas dezajnita tiel, ke ĝi povu evolui al estonteco, en kiu super-inteligenta AI (ASI) produktas grandegan abundon. Kunposedo garantias, ke teknologia progreso aŭtomate riĉigas ĉiujn, forigante la timon pri estonteco, kie aŭtomatigo apartenas nur al elito.
Kiel funkcias AU50: inversigo de la nuna logiko
La mekanismo AU50 (Universala 50%-Partnereco) funkcias jene:
Hodiaŭ: vi bezonas propran kapitalon aŭ prunton; se vi ne havas → vi laboras por dunganto → ricevas salajron (45–60% iras al impostoj) → la dunganto retenas parton de la valoro, kiun vi kreis.
En Demarkio:
- La Komuna Fondaĵo financas vin unue (aliro al robotoj, AI, infrastrukturo, tero)
- Vi produktas kion ajn vi volas, sen ŝuldo, sen estroj, sen burokratio
- Vi konservas 50% de la profito – sen impostoj
- La aliaj 50% revenas al la fondaĵo, kiu investis en vi
- Tiu fondaĵo financas la Planedan Dividendon por ĉiuj (inkluzive vin)
Ne temas pri imposto, sed pri rendimento de investo, kiu faris vin partnero.
Ekzemplo:
Vi volas produkti manĝaĵon. La Komuna Fondaĵo donas al vi:
- aŭtomatigitajn agrikulturajn dronojn
- teron sen spekulaj luprezoj
- AI por optimumigi rikoltojn
- robota loĝistiko por distribuo
Ĉio ĉi – sen ŝuldo, sen burokratio, sen bezono peti permeson.
Vi produktas kaj vendas, generante 100 000 unuojn de valoro.
- 50 000 estas por vi, sen impostoj
- 50 000 revenas al la fondaĵo, kiu ekipis vin
Kiel entreprenisto: tiuj 50% ne iras al “parazitoj”; ili revenas al viaj investantoj – la aliaj civitanoj – kiuj subtenis la sistemon, kiu metis milionojn da teknologia valoro je via dispono. Krome, vi mem ankaŭ ricevos Planedan Dividendon el la 50%, kiujn aliaj kontribuas.
Kiel civitano: vi ne estas “dependanto”, sed kuninvestanto kun la resto de la homaro, financante projektojn, kiujn vi bezonas.
→ Vidu ankaŭ: Universala 50%-Partnereco • Solidara Risk-Fondaĵo (FSR) • Tokenigita ekonomio
Planeda dividendo kontraŭ baza enspezo (UBI)
Planeda Dividendo ne estas “sociaj helpoj”, sed struktura profito de via partopreno en la komuna ekonomio. Vi estas akciulo de la planedo ekde naskiĝo. Oni ne povas kondiĉi ĝin, politiki ĝin aŭ forpreni ĝin, ĉar ĝi ne dependas de bonvolemo de registaroj, sed de via neforprenebla rajto je la komunaĵoj kaj la kolektiva produktiveco.
Multaj proponas Universalan Baza Enspezon (UBI) kiel solvon al teknologia senlaboreco. Sed ĝi havas struktur-problemon: temas pri kondičigita bonfarado.
| 💸 Universala Baza Enspezo (UBI) | 🌍 Planeda Dividendo |
|---|---|
|
Ĝi generiĝas aŭtomate el kvar fontoj: (1) Uz-rajta tantiemo pri naturaj rimedoj (via parto de la Tero) (2) via partopreno kiel partnero en AU50 (Universala 50%-Partnereco) (3) 50% de via propra laboro kaj projektoj (4) Selektiva oksidigo de akumulita kapitalo
|
De privata planedo al planeda kunposedo
- Naturaj rimedoj (mineraloj, akvo, elektromagneta spektro) = komuna heredaĵo de la homaro
- Administrataj de bioregionoj kun AI kiel neŭtrala administranto
- Forigo de monopolo, spekulado kaj detrua ekstraktado
- Ĉiu homo estas “akciulo” de la planedo ekde naskiĝo
→ Vidu ankaŭ: Komuna Trezorejo • Fido-Kapitalo (CdC)
Kiel la ideo disvastiĝas: infekto sen konflikto
Kiel konvinki milionojn da homoj akcepti tiom radikalan ŝanĝon?
Ne per perforta revolucio – tio generus reziston kaj kontraŭreagon. Ne per deviga leĝaro – tio kreas rifuzon.
Sed per infekto de konversacioj.
Ni ne serĉas preni la potencon. Ni serĉas ĝin malfiksi por redoni ĝin tien, kie ĝi ĉiam devintus esti: en la manoj de ĉiuj.
Per infekto de konversacioj.
Ni ne atingos tion per manifestacioj aŭ barikadoj, sed de unu persono al alia, de konversacio al konversacio, kiel bona viruso sen bezono de perforto, permeso aŭ vakcino.
La viruso de komuna prudento.
Ĝi kviete disvastiĝas, farante la nunan sistemon ne plu malamiko por detrui, sed afero, kiu simple fariĝas pli kaj pli sensignifa. Kiam sufiĉe da homoj vekiĝas al ideo, kies tempo venis, la malnovaj strukturoj simple dissolviĝas.
La Verda Rubando
Kiam la ideo komencas disvastiĝi kaj jam pli ol 30% de homoj konas ĝin, aperas simbolo: la Verda Rubando (Lazo Verde).
Iu komencas porti ĝin. Aliaj demandas “kio estas tio?”. La respondo: “ĝi rilatas al Planeda Demarkio”. Tio generas pli da konversacioj, pli da kompreno, pli da partopreno.
Post kelkaj monatoj, la Verda Rubando fariĝas kolektiva identeco de espero. Ĝi aperas ĉie: sur buŝtukoj, dorsosakoj, fenestroj, vestaĵoj. Ne eblas plu ignori tiel videblan movadon.
Rolo de la simbolo
Funkcioj:
- Reciproka rekono inter subtenantoj
- Montri la kreskantan subtenon (rompi la iluzion “mi estas sola”)
- Nutri esperon ĉe hezitemuloj
- Esti ne-konfronta mesaĝo (nur komuna identeco)
Kial verda?
- Asociata al vivo, renovigo kaj naturo
- Ne kaptita de tradiciaj politikaj polusoj (dekstro/maldekstro)
- Videbla sed ne agresema
Fazoj de la ŝanĝo
Fazo 1 – Nur konversacioj
Neniu manifestacio, neniu organizita ago. Oni simple parolas kun amikoj, familio, kolegoj. Disvastiĝo estas eksponente kreskanta, sed “nevidebla”.
Fazo 2 – Simbolo aperas ĉie
Kiam granda parto de la loĝantaro jam konas la ideon, la Verda Rubando aperas publike. Tio normaligas la ideon; homoj konscias, ke ĝi ne estas marĝena.
Fazo 3 – Massa, tute neperforta mobilizo
Kiam la subteno superas proksimume 60–65%, homoj organizas “Ferian Tagon” (D-tago): tago, kiam oni ne iras al laboro, sed ĉiuj paca‑maniere eliras al placoj, portantaj la verdaĵon, kaj lanĉas tre precizan postulon: anstataŭigi elektojn per lotumo por elekti la unuan 1000-membran Civitanan Asembleon.
La granda tago (“D-tago”)
- Oni traktas ĝin kiel feritagojn
- Neniu iras al la laboro
- Homoj organizas sin en etajn amik-grupojn, kun afiŝoj kaj rubandoj
- La tuta movado restas absolute neperforta
La tekna postulo estas tre klara:
1. Publikaj oficistoj transprenas la administradon kiel ili jam faras inter du registaroj, sed ĉi‑foje por organizi lotumon, ne elektojn. 2. Ene de ĉ. 45 tagoj ili organizu la unuan lotumon por:
* 1 000 civitanoj de Konstitucia Asembleo * 1 000 aliaj por la unua suverena Civitan-Asembleo kun kompetento agi kiel Super-Jurio (juĝi aŭ pardoni politikistojn, k.t.p.)
3. Ili preparu devigan referendumon por konfirmi la transiron al Demarkio 4. Ĝis la fina konstitucio estos verkita kaj aprobita de civitanoj, oni uzas la Demarkian Konstitucian Skizon kiel provizoran bazon
Mesaĝo al la ekzistanta potenco
- Politikistoj, kiuj demisias kaj ne blokas la transiron (aŭ eĉ helpas ĝin), ricevos plenan amnestion kaj komfortan pensio‑nivelon, por ke ili ne sentu sin “perdintoj”. Ilia pasinteco ne estos persekutata.
- Tio validas ankaŭ por privataj potenculoj – komunikil-mastroj, grandaj entreprenistoj, financistoj kaj lobistoj – kondiĉe ke ili ne sabotas la procezon.
Kial tio funkcius?
- Se pli ol 90% de la loĝantaro efektive subtenas la ŝanĝon (aktiva aŭ silenta), ĝi estas politike ne-subpremebla.
- La armeo kaj polico ankaŭ konsistas el civitanoj; ili ne pafas kontraŭ siaj propraj familioj kaj najbaroj.
- La postulo estas teknika (lotumo + referendumo), ne abstrakta ideologia proklamo.
- La legitimeco moviĝas el la “supro” al la “malsupro”: la malnova sistemo simple perdas signifon.
La vaporiĝo de legitimeco
En tiu momento, la malnova sistemo ne kolapsas pro atako, sed pro vaporiĝo de legitimeco. Ĝi simple estas ignorata.
Se la plimulto decidas, ke la rolo “prezidento” ne plu ekzistas, kiu li fakte estas?
Se oficistoj, polico kaj armeanoj – kiuj mem estas parto de la popolo – decidas ignori la ordonojn de ministroj kvazaŭ ili ne ekzistus, kia estas la potenco de tiuj ordonoj?
Ili havis potencon, ĉar ni ĝin donis. Nun – ni ĉesas doni.
Kial nun Planeda Demarkio estas farebla
En la pasinteco, planeda lotum-sistemo estis nefarebla. Hodiaŭ tri teknologioj ŝanĝas tion:
- Artefarita inteligenteco – prilaboras kompleksajn informojn, modeligas scenarojn, tradukas lingvojn en reala tempo, helpas detekti biasojn.
- Blokĉeno – certigas travideblon, verifikeblon kaj tutan tokenigon de la ekonomio sen korupteblaj perantoj.
- Tutmonda konektiteco – ebligas realtempan, distribuitan deliberadon kaj kunordigon.
Oni povas komenci en unu lando – sed la dezajno estas intence planeta.
→ Vidu ankaŭ: Teknologiaj fundamentoj
Ĉi tiu paĝo en esperanto estas konceptita kiel **funkcia laborlingva versio** de la projekto. La originalaj referencaj terminoj en la sistemo restas en la hispana (nomoj de paĝoj), sed la priskriboj, klarigoj kaj konceptoj ĉi tie estas en esperanto, laŭ la propono uzi ĝin kiel komunan operacian lingvon.
