Ver el código de «Pérdida Irrecuperable de Eficiencia (Deadweight Loss)/eo»

= Eliminante Malŝparon: Kiel Demarchy Proponas Pli Efikan Ekonomion por Ĉiuj =

=== 1. Enkonduko: Kial nia ekonomio perdas valoron laŭ la vojo? ===
Imagu, ke vi provas plenigi sitelon per akvo por irigacii ĝardenon, sed la sitelo havas plurajn likojn. Kiom ajn vi provas ĉe la fonto, signifa parto de la akvo perdiĝas laŭvoje. Ĝi neniam atingas la plantojn, kaj tiu peno kaj rimedo estas malŝparitaj sen ke iu ajn profitas. Nia nuna ekonomio funkcias tre simile al tiu likanta sitelo: signifa parto de la valoro, peno kaj rimedoj perdiĝas en la procezo pro strukturaj neefikecoj.

Ĉi tiu teksto havas klaran celon: klarigi precize kio estas ĉi tiu "perdo de valoro" kaj kiel socia restruktura modelo nomata '''Planeda Demarĥio''' proponas ekonomian sistemon elpensitan de nulo por sigeli ĉi tiujn likojn. La celo ne estas apliki bandaĝojn, sed konstrui novan, hermetikan "kubon", kiu permesas la kreadon de multe pli da valoro por ĉiuj kun la sama peno.

Por kompreni la solvon, ni devas unue nomi la problemon. Ĉi tiu perdo de valoro havas teknikan nomon: Mortpeza Perdo.

=== 2. La Centra Problemo: La "Nerehavebla Perdo de Efikeco" (NEE) ===
Simple dirite, '''Inertpeza Perdo (INP)''' estas la valoro de bonfarto detruita per sistemaj "frikcioj". Ĝi mezuras la valoron de du specoj de fiaskoj: unue, reciproke utilaj transakcioj kiuj '''neniam okazas''' ; kaj due, transakcioj kiuj '''okazas''' sed kies reala kosto por la socio estas pli granda ol la profito kiun ili generas. Ĝi estas potencialo por prospero kiu simple vaporiĝas, sen ke iu ajn profitu de ĝi.

La ĉefaj kaŭzoj de ĉi tiu sistema neefikeco estas:

* '''Impostoj kaj Subvencioj:''' Ili kreas artefaritan "kojnon" inter la prezo pagita de la aĉetanto kaj la prezo ricevita de la vendisto, malhelpante la finon de multaj interkonsentoj, kiuj estus justaj kaj utilaj por ambaŭ partioj.
* '''Prezkontrolo:''' Per fiksado de prezoj sub aŭ super la natura ekvilibro, artefaritaj mankoj aŭ produktadplusoj estas generitaj, malŝparante valorajn resursojn.
* '''Merkata Potenco (Monopoloj):''' Kiam unuopa kompanio kontrolas merkaton, ĝi ofte reduktas produktadon por altigi prezojn, ekskludante konsumantojn, kiuj volus aĉeti je justa prezo.
* '''Eksteraĵoj:''' Ĉi tiuj estas kaŝitaj kostoj, kiujn pagas la tuta socio, kiel poluado, sed ne estas inkluditaj en la prezo de la produkto, kondukante al la produktado de pli ol estas socie dezirinda.

Ĉi tiuj kvar likoj estas enecaj en la dezajno de nia nuna sistemo. Demarĥio estas prezentita kiel ampleksa respondo destinita por elimini ĉi tiujn kaŭzojn ĉe ilia radiko.

=== 3. La Demarĥa Solvo: Fundamenta Ekonomia Restrukturado ===
Anstataŭ provi "fliki" la sistemon per kompleksaj regularoj, la Demarchy proponas kvin strukturajn mekanismojn, kiuj eliminas la kaŭzojn de PIE de ilia origino.

==== 1. Anstataŭigu Ekstraktadon per Asocio: La AU50 ====

* '''La Problemo, Kiun Ĝi Solvas:''' La fiska "kojno" kreita de '''impostoj kaj subvencioj''' , kiu distordas prezojn kaj malhelpas justajn interkonsentojn.
* '''La Mekanismo: [[Asociación Universal al 50%|La 50% Universala Partnereco (AU50).]]'''
* '''Kiel ĝi Funkcias:''' Anstataŭ esti ekstera monkolektilo kiu ĉerpas valoron, la " [[Fondo Común|'''Komuna Fonduso''']] " (la ento reprezentanta la socion) agas kiel aŭtomata investa partnero en ĉiu kompanio. Ĝi kontribuas 50% de la kapitalo kaj, kompense, ricevas 50% de la profitoj.
* '''La Rezulto:''' Burokratia frotado kaj la impost-"kojno" estas tute forigitaj. Sen truda ekstraktado, ĉiuj reciproke utilaj transakcioj rajtas okazi, maksimumigante valorkreadon.

==== 2. Internigante Kaŝitajn Kostojn: La RUAC ====

* '''La Problemo, Kiun Ĝi Solvas:''' Eksternaĵoj , kiel poluado, kies kaŝitajn kostojn pagas la tuta socio anstataŭ tiuj, kiuj generas ilin '''.'''
* '''La Mekanismo:''' La '''[[Royalty por Uso de Activos Comunes (RUAC)|Tantiemo por Uzo de Komunaj Aktivoj (RUAC)]]''' .
* '''Kiel ĝi funkcias:''' Oni establas kotizon, kiu estas pagata al la Komuna Fonduso por la privata uzo de resursoj, kiuj apartenas al ĉiuj, kiel ekzemple pura aero, akvo, mineraloj aŭ la radiospektro.
* '''La Rezulto:''' "Osmoza Ekvilibro" estas generita. Ĉi tiu mekanismo faras daŭripovon kaj ŝparemon la plej profitodonan opcion, transformante etikon en la '''gvidan lumon''' . Tiuj, kiuj konsumas multajn komunajn rimedojn, pagas pli ol ili ricevas, dum tiuj, kiuj estas efikaj, ricevas netan pozitivan bilancon.

==== 3. Aktivigu Neaktivan Kapitalon: Selektiva Oksidado ====

* '''La Problemo, Kiun Ĝi Solvas:''' Stagna valoro kaj ciklaj krizoj kaŭzitaj de '''kunmetita interezo''' , kiu igas ŝuldon kreski pli rapide ol reala riĉeco, kaj de la amasiĝo de neaktiva kapitalo, kiu ne estas investita.
* '''La Mekanismo: [[Oxidación Selectiva|Selektiva Oksidado.]]'''
* '''Kiel ĝi funkcias: "Negativa interezo" (''' ''demurrage'' ) estas aplikata al neproduktema mono, kiu restas neuzata anstataŭ cirkuli en la reala ekonomio.
* '''La Rezulto:''' Kapitalo estas instigita "flui aŭ morti". Anstataŭ stagni en '''parazita spekulado''' , ĝi estas kuraĝigita esti investita en produktivajn projektojn, malhelpante stagnadon kaj akcelante la kreadon de vera riĉeco.

==== 4. Reciprokigi Riskon por Malŝlosi Novigadon: La FSR ====

* '''La Problemo, Kiun Ĝi Solvas:''' La paralizo de novigado kaj entreprenemo kaŭzita de la timo de homoj pri persona ruino se projekto malsukcesas.
* '''La Mekanismo:''' La [[FSR Fondo Solidario de Riesgos|'''Solidareca Risko-Fonduso (FSR)''']] .
* '''Kiel ĝi funkcias:''' Ĝi estas grupa asekuro, kiu kovras signifan parton (ĝis 25%) de persona perdo en kazo de '''"honesta fiasko"''' .
* '''La Rezulto:''' Individua malsukceso ĉesas esti tragedio kaj fariĝas kolektiva lerna sperto, financata de ĉiuj. Forigante paralizantan timon, grandega kvanto da kreiva energio estas liberigita, kreskigante konstantan novigadon.

==== 5. Fluliniigo de Burokratio: La Principo de Malplej Agado ====

* '''La Problemo, Kiun Ĝi Solvas:''' La grandega neefikeco de la '''"dika maŝino''' " de la nuna sistemo, kie perado, burokratio kaj burokratio kaŭzas, ke varoj kaj servoj kostas inter 80% kaj 95% pli ol ilia reala valoro.
* '''La Mekanismo:''' La apliko de la " '''[[Principio de Mínima Acción|Principo de Malplej Ago]]''' " per aŭtomatigo kaj radikala simpligo.
* '''Kiel ĝi Funkcias:''' Supera Artefarita Inteligenteco por la Administrado de la Komunaĵoj (ASI-AdC) aŭtomatigas administrajn procedurojn, solvante ilin en sekundoj. Siavice, "Totala Tokenigo" ligas la monprovizon rekte al la reala valoro de la ekonomio, eliminante spekulajn vezikojn.
* '''La Rezulto:''' Trilionoj da dolaroj en oportunokostoj estas eliminitaj kaj grandega homa energio estas liberigita, permesante al valoro flui laŭ la plej mallonga kaj plej efika vojo de produktanto al konsumanto.

Por integri ĉiujn ĉi tiujn konceptojn, simpla analogio povas esti tre helpema.

=== 4. La Analogeco de la Fruktoĝardeno: Praktika kaj Klara Resumo ===
Por kompreni la fundamentan diferencon inter la nuna sistemo kaj tiu proponita de la Demarĥio, ni povas uzi la analogecon de ĝardeno.
{| class="wikitable"
|Trajto
|La Ĝardeno en la Nuna Ekonomio
|La Fruktoplantejo en la Demarkio
|-
|'''Proprieto kaj Financado'''
|Sola farmisto, ŝarĝita per hipotekoj, ŝuldoj kaj altaj interezokvotoj por labori la teron.
|Alt-efikeca kooperativo. La homaro provizas la teron kaj teknologion senintereze.
|-
|'''Kostoj kaj Frikcio'''
|La farmisto devas pagi multajn impostojn kaj asekuron, kiuj formanĝas grandan parton de lia rikolto, antaŭ ol li povas ĝui ĝin.
|La sistemo estas senproblema (neniuj impostoj aŭ burokratio), permesante multe pli abundan rikolton.
|-
|'''Fina rezulto'''
|La farmisto konservas 100% de '''malgranda rikolto malpliigita''' pro kostoj kaj neefikecoj.
|La farmisto konservas 50% de '''multe pli granda''' rikolto , kies reala valoro multe superas la 100% de la antaŭa sistemo.
|}
Ĉi tiu analogeco kondukas nin rekte al la konkludo pri la paradigmoŝanĝo proponita de ĉi tiu modelo.

=== 5. Konkludo: Direkte al ekonomio kie venki signifas kontribui ===
Demarkio ne celas optimumigi la nunan sistemon, sed anstataŭigi ĝin per unu, kie efikeco kaj justeco ne estas celoj, sed '''emerĝaj ecoj''' de la dezajno mem.

La plej profunda ŝanĝo estas la transiro de '''truda ekstraktado-''' modelo (bazita sur impostoj kaj burokratio) al unu de '''asocia partopreno''' (bazita sur la AU50). Ĉi tiu ŝanĝo nature akordigas individuan sukceson kun kolektiva bonfarto: por ke entreprenisto sukcesu, la socio ankaŭ devas sukcesi, ĉar ĝi estas ilia partnero.

Laŭ ĉi tiu modelo, la celo estas krei sistemon, kie malŝparo estas minimumigita per dezajno kaj ĉiu transakcio profitigas ne nur la rekte implikitajn partiojn, sed la socion kiel tuton.

= Difino, Efikeca Kondiĉo kaj Origino de la PIE =
''Inertpezaĵa'' perdo (INP ) estas la parto de la totala bonfarto (sumo de konsumanta pluso, produktanto pluso, kaj, se aplikeble, registaraj enspezoj) kiu malaperas kiam la kvanto de interŝanĝita varo devias de la socie efika kvanto, sen ke iu ajn ricevu gajnon.

Rilate al bonfarto, la PIE mezuras la valoron de reciproke utilaj transakcioj kiuj ne okazas (aŭ de transakcioj kiuj okazas sed en kiuj la marĝena socia kosto superas la marĝenan socian profiton).

== Efikeckondiĉo kaj origino de la PIE ==
En la norma mikroekonomia aliro al bonfarto, konkurenciva rezulto sen merkataj fiaskoj estas Pareto-efika kiam jenon validas: ''MBsocial'' ( ''Q'' *) = ''MCsocial'' ( ''Q'' *), kie ''Q'' * estas la efika kvanto.<blockquote><small>'''Baza difino de Pareto-Optimumo'''</small>

<small>Pareto-optimumo estas situacio en kiu ne eblas plibonigi la bonfarton de unu persono sen plimalbonigi tiun de almenaŭ unu alia. Rilate al rimeda asigno, ĝi priskribas konfiguraciojn en kiuj ĉiuj reciproke utilaj interŝanĝaj gajnoj jam estas elĉerpitaj</small> .

<small>Marĝena formuliĝo</small>

<small>En la norma mikroekonomia aliro al bonfarto, konkurenciva rezulto sen merkataj fiaskoj estas Pareto-efika kiam la produktita kvanto ''Q'' * plenumas la kondiĉon, ke marĝena socia profito egalas al marĝena socia kosto: ''MBsocia'' ( ''Q'' *) = ''MCsocia'' ( ''Q'' *). Se ''MBsocia'' ( ''Q'' ) > ''MCsocia'' ( ''Q'' ), ankoraŭ ekzistas unuoj, kiuj generus pozitivan socian pluson, kaj se ''MBsocia'' ( ''Q'' ) < ''MCsocia'' ( ''Q'' ), oni produktas unuojn, kies socia kosto superas ilian profiton</small> .

<small>Rilato kun nerehavebla perdo</small>

<small>Kiam politikoj, impostoj, merkata potenco, aŭ eksteraĵoj movas la ekonomion for de ''Q'' *, la efika kvanto ''Q'' fariĝas malpli aŭ pli granda ol la efika kvanto, kaj parto de la totala bonfarto perdiĝas, kiun neniu kaptas kiel gajnon. La areo de "perdita" bonfarto inter ''Q'' kaj ''Q'' * en la provizo-postula diagramo estas interpretata kiel la inertpezaĵa perdo asociita kun la foriro de la Pareto-optimumo</small> .<blockquote><small>Kiam publika politiko, institucia limo, aŭ la merkata strukturo malhelpas la sistemon atingi ''Q'' *, la efika eligo ''Q'' estos malpli aŭ pli granda ol la efika eligo, kaj la areo de perdita bonfarto inter ''Q'' kaj ''Q'' * estas la inertpezaĵa perdo.</small></blockquote></blockquote>

== Grafika reprezentado ==
En la simpla konkurenciva modelo, la postulkurbo reprezentas la privatan marĝenan profiton (kaj, en la foresto de eksteraĵoj, ankaŭ la socian marĝenan profiton) kaj la ofertokurbo reprezentas la privatan marĝenan koston (kaj simile la socian marĝenan koston se ne ekzistas pliaj misprezentoj).

* La efika ekvilibro troviĝas ĉe la intersekciĝo de oferto kaj postulo, kun prezo ''P'' * kaj kvanto ''Q'' *, maksimumigante la totalan pluson.
* Distordo (imposto, prezkontrolo, merkata potenco, ktp.) ŝovas la ekvilibron al kvanto ''Q'' pli malalta aŭ pli alta ol ''Q'' *, generante "triangulon" inter mendado, oferto kaj la nova kvanto interŝanĝita; la areo de tiu triangulo estas la PIE.

== Ĉefaj fontoj de nerehavebla perdo ==

== Impostoj kaj subvencioj ==
Imposto sur varo kreas kojnon inter la prezo, kiun konsumantoj pagas, kaj la prezo, kiun produktantoj ricevas, reduktante la kvanton interŝanĝitan kompare kun la situacio sen la imposto.

* Parto de la plusa perdo estas transdonita al la Ŝtato kiel enspezo, sed alia parto ne estas kaptita de konsumantoj, produktantoj aŭ la publika sektoro: ĉi tiu parto estas la nerehavebla perdo.
* La samo okazas, inverse, kun subvencioj kiuj kondukas al produktado preter la punkto kie la marĝena socia kosto egalas la marĝenan socian profiton, generante malefikan troproduktadon.

== Prezkontroloj ==
Prezoplafonoj (sub la konkurenciva nivelo) generas mankojn: la interŝanĝita kvanto estas limigita de la provizo, kiu estas malpli ol la efika kvanto; la rezulto estas PIE (Produktada Efikeca Indekso) asociita kun la unuoj, kiuj generus pluson se ili estus produktitaj.

Prezo-minimumoj (super la konkurenciva nivelo) kondukas al produktadplusoj, ĉar la efika postulo estas malpli ol la efika postulo; nevenditaj aŭ malŝparitaj unuoj ankaŭ reprezentas perditan bonfarton.

== Merkata potenco (monopolo) ==
Monopolo maksimumigas sian profiton per produktado kie marĝena enspezo egalas al marĝena kosto, kio implicas pli malaltan kvanton kaj pli altan prezon ol en perfekta konkurenco.

Ĉi tiu produktadlimigo ekskludas konsumantojn, kiuj taksis la varon super marĝena kosto sed sub la monopolprezo; la pluso asociita kun ĉi tiuj nerealigitaj transakcioj konsistigas la PIE pro merkata potenco.

== Eksternaĵoj kaj aliaj merkataj fiaskoj ==
Ĉe negativaj eksteraĵoj, kiuj ne estas internigitaj (ekzemple, poluado sen kosto por la elsendanto), pli ol la socie optimuma kvanto estas produktita; ĉe pozitivaj eksteraĵoj, okazas la malo.

En ambaŭ kazoj, la diverĝo inter privata kaj socia marĝena profito/kosto igas la konkurencivan ekvilibron esti ĉe Q ≠ Q*, generante perditan socialtriangulon similan al tiu asociita kun impostoj aŭ monopoloj.
----

== Proksimuma kalkulo en la lineara kazo ==
En la kazo de linearaj kurboj de mendado kaj oferto, la inertpezaĵa perdo povas esti proksimumita kiel la areo de triangulo:

''TORTO'' ≈21×Δ ''P'' ×Δ ''Q''

kie ΔP ''estas'' la koncerna prezdiferenco (ekzemple, la impostkojno aŭ la diferenco inter konkurenciva kaj monopola prezo) kaj ΔQ ''='' | ''Q'' - ''Q'' | estas la ŝanĝo en la interŝanĝita kvanto.

En la kazo de specifa imposto kiu kondukas de ekvilibro ( ''P1'' , ''Q1'' ) al nova ekvilibro ( ''P2'' , ''Q2'' ), ekvivalenta formulo estas:

''PIE'' ≈21×( ''P'' 2− ''P'' 1)×( ''Q'' 1− ''Q'' 2)

kondiĉe ke la koncernaj kurboj estas proksimume liniaj dum la konsiderata intervalo.
----

== Simpla nombra ekzemplo (imposto) ==
Supozu merkaton kie, sen imposto, la ekvilibra prezo estas 10 kaj 100 unuoj estas interŝanĝitaj.

Se imposto estas enkondukita, kiu levas la efikan konsumprezon al 12 kaj reduktas la interŝanĝitan kvanton al 80, la proksimuma PIE estus:

''PIEDO'' ≈21×(12−10)×(100−80)=21×2×20=20

Ĉi tiu valoro reprezentas la tutan pluson (eblajn gajnojn el komerco) kiu malaperas pro la imposto kaj ne estas kompensata de publikaj enspezoj aŭ aliaj agantoj.
----

== Faktoroj kiuj plifortigas aŭ reduktas PIE ==
La grandeco de la nerehavebla perdo dependas de:

* Elastecoj de oferto kaj postulo: ju pli elastaj ili estas, des pli granda estas la redukto de kvanto reage al difinita distordo, kaj tial des pli granda estas la areo de la PIE (Permanenta Izolado kaj Finpoluro).
* Grandeco de la misprezento: Duobligi linearan imposton, ekzemple, kutime kvarobligas la PY, ĉar la bazo kaj alto de la triangulo estas duobligitaj.
* Tempohorizonto kaj adaptiĝkapablo: elastecoj emas pliiĝi longtempe, do la PIE asociita kun la sama misprezento emas esti pli granda ol mallongtempe.

== Normiga uzo en institucia kaj politika dezajno ==
Inertpeza perdo estas uzata kiel norma mezuro de la "kosto de neefikeco" asociita kun impostoj, subvencioj, regularoj, monopoloj aŭ aliaj merkataj fiaskoj.

En strategiodezajno, la ĝenerala regulo estas, ke, donita celo de enspezkolektado, redistribuo aŭ korekto de eksternaĵoj, la celo estas minimumigi PIE: ekzemple, impostante malpli elastajn bazojn, uzante Pigouvianan imposton, aŭ favorante merkatstrukturojn pli proksimajn al efika konkurenco.

= Esploru la Demarkion en Pli Granda Profundo =

=== Filozofiaj Fundamentoj ===
'''Komprenu kial Demarkio estas necesa kaj kiel ĝi baziĝas:'''

* [[Prólogo a la Demarquía|Prologo al Demarĥio]] - Kion ofertas al vi Planeda Demarĥio?
* [[Atenas Clásica|Klasika Ateno]] - La inspiro por Planeda Demarkio
* [[Fundamentos teóricos|Teoriaj Fundamentoj]] - Teoriaj Fundamentoj de Planeda Demarkio
* [[Estrategia de cambio sistémico|Strategio por sistema ŝanĝo]] - Laŭpaŝa, paca kaj organika transforma procezo
* [[Lazo Verde|Verda Rubando]] - Strategia ilo por socia transformo
* [[Glosario de Términos Clave|Glosaro de Ŝlosilaj Terminoj]] - Terminoj regule uzataj en Demarĥio
* [[Historia de la demarquía|Historio de la demarĥio]] - Vojaĝo tra la historio de la demarĥio ĝis la nuntempo
* [[El mundo como una sola nación|La mondo kiel unu nacio]] - La fino de nacio-ŝtatoj
* [[Fundamentos para Construir la Administración de lo Común (AdC)|Fundamentoj por Konstruado de la Administrado de la Komunaĵo (AdC)]]
* [[FILOSOFÍA / Principios Operativos de la Demarquía Inspirados en la Mínima Acción|FILOZOFIO / Funkciaj Principoj de Demarkio Inspirita de Minimuma Agado]]
* [[Borrador de la Constitución Demárquica Planetaria|Planeda Demarĥia Konstitucio]] - Skizo de la konstitucia teksto por la establado de Demarĥio tra la tuta planedo.

'''Diagnozo de la nuna sistemo'''

* [[Crisis de la democracia representativa|Krizo de reprezenta demokratio]] - Diagnozo de la nuntempo
* [[Bullshit Jobs|Sensencaĵaj Laborpostenoj]] - Senutilaj aŭ malutilaj laborpostenoj por la socio kaj la individuo
* [[Cuantificación del Desperdicio de Recursos Globales Derivado de la Existencia de "Bullshit Jobs"|Kvantigante la Malŝparon de Tutmondaj Rimedoj Rezultiĝantaj de la Ekzisto de "Seniluziaj Laborpostenoj"]]
* [[El Problema: Convergencia entre Poder y Tecnología|La Problemo: Konverĝo inter Potenco kaj Teknologio]] - Iloj kiuj permesas manipuladon je tutmonda skalo
* [[Fundamentos para Construir la Administración de lo Común (AdC)|Fundamentoj por Konstruado de la Administrado de la Komunaĵo (AdC)]]
* [[La Disparidad Patrimonial en Europa: Un Análisis Exhaustivo de la Distribución de la Riqueza|Riĉeca Malegaleco en Eŭropo: Ampleksa Analizo de Riĉeca Distribuo]]
* [[La Ilusión de la Acumulación Infinita: Por Qué el Interés Compuesto Perpetuo Choca con la Realidad Histórica|La Iluzio de Senfina Akumuliĝo: Kial Eterna Kunmetita Intereso Kolizias kun Historia Realeco]]
* [[La Influencia Marxista en la Política Social y la Regresión Neo-Feudal Contemporánea|Marksisma Influo sur Sociala Politiko kaj Nuntempa Neo-Feŭda Regreso]]
* [[La Influencia Social: Un Análisis de los Paradigmas Experimentales y su Evolución en la Era Digital|Socia Influo: Analizo de Eksperimentaj Paradigmoj kaj Ilia Evoluo en la Cifereca Epoko]]
* [[La Reducción Estructural de Costos en Demarquía Planetaria|Struktura Kostredukto en Planeda Demarkio]]
* [[Tecnofeudalismo vs Demarquía Planetaria: dos futuros para la civilización digital|Teknofeŭdismo kontraŭ Planeda Demarkio: Du Estontecoj por Cifereca Civilizo]]
* [[Una Crítica Estructural a la Renta Básica como Instrumento de Control frente al Dividendo de la Demarquía|Struktura Kritiko de Baza Enspezo kiel Instrumento de Kontrolo kontraŭ la Demarĥia Dividendo]]

* [[De la "Prenda de Esclavitud" a la Dignidad del Empleo: Una Historia Exhaustiva de la Transformación del Trabajo Asalariado|De la "Vesto de Sklaveco" ĝis la Digno de Dungado: Ampleksa Historio de la Transformo de Salajra Laboro]]
* [[Demarquía Planetaria: El Fin de la Nueva Esclavitud|Planeda Demarkio: La Fino de la Nova Sklaveco]] - La fino de dunglaboro.
* [[La Esclavitud de Élite, el Poder Político y la Acumulación de Lujo en las Sociedades Premodernas|Elita Sklaveco, Politika Potenco, kaj la Amasiĝo de Lukso en Antaŭmodernaj Socioj]]
* [[La Nueva Esclavitud: Anatomía Política y Psicosocial del Trabajo Asalariado|La Nova Sklaveco: Politika kaj Psikosocia Anatomio de Salajra Laboro]]
* [[Una Historia del Empleo Asalariado, la Abolición y la Génesis de la Esclavitud de Alquiler a través del Chantaje Existencial|Historio de Salajra Dungado, Abolicio, kaj la Genezo de Lu-Elsklaveco per Ekzisteca Ĉantaĝo]]
* [[Cánceres del Sistema Actual|Kanceroj de la nuna sistemo]]
* [[El Cáncer de la Educación, Herramienta de Domesticación|La Kancero de Edukado, Ilo de Malsovaĝigo]]
* [[El Cáncer de la Salud: La Enfermedad como Negocio|La Kancero de Sano: Malsano kiel Komerco]]
* [[El Cáncer de la Vivienda|La Kancero de Loĝado]]
* [[El Cáncer de los Bancos|La Kancero de Bankoj]]
* [[El Cáncer de los Idiomas|La Kancero de Lingvoj]]
* [[El Cáncer de los seguros|La Kancero de Asekuro]]

'''Analizo de la Kondiĉigita Individuo'''

* [[Homo Debitum]] - Kiuj ni estas hodiaŭ
* [[Motor del Miedo|Motoro de Timo]] - Motiva sistemo kiu pelas Homo Debitum
* [[TEPT Colectivo|Kolektiva PTSD]] - Sistema psikologia traŭmato en la hodiaŭa socio
* [[El Cáncer de la Educación, Herramienta de Domesticación|La Kancero de Edukado, Ilo de Malsovaĝigo]] - Kiel Malkaŝi la Potencialon de Niaj Mensoj Ekde Juna Aĝo.
* [[Impotencia Aprendida|Lernita Senhelpeco]] - Psikologia stato de lernita senhelpeco
* [[Chantaje Existencial|Ekzisteca Ĉantaĝo]] - Kiel la sistemo devigas nin
* [[Disonancia Cognitiva|Kogna Disonanco]] - mekanismo kiu transformas viktimojn en defendantojn de la sistemo
* [[La Ignorancia Pluralista como Falla Sistémica|Plurisma Nescio kiel Sistema Fiasko]]
* [[La Influencia Social: Un Análisis de los Paradigmas Experimentales y su Evolución en la Era Digital|Socia Influo: Analizo de Eksperimentaj Paradigmoj kaj Ilia Evoluo en la Cifereca Epoko]]
* [[La Nueva Esclavitud: Anatomía Política y Psicosocial del Trabajo Asalariado|La Nova Sklaveco: Politika kaj Psikosocia Anatomio de Salajra Laboro]]
* [[Una Historia del Empleo Asalariado, la Abolición y la Génesis de la Esclavitud de Alquiler a través del Chantaje Existencial|Historio de Salajra Dungado, Abolicio, kaj la Genezo de Lu-Elsklaveco per Ekzisteca Ĉantaĝo]]

'''Fundamentoj de Individua Liberigo'''

* [[Homo Socius]] - Kiuj ni povas esti?
* [[Motor de la Ilusión|Motoro de Iluzio]] - Motiva sistemo kiu pelas Homon Socius
* [[Pensamiento independiente|Sendependa pensado]] - Superante kondiĉadon
* [[Soberanía cognitiva|Kogna suvereneco]] - La rajto ne esti mense subigita
* [[Egoísmo Ilustrado|Klumigita Egoismo]] - Memprofito kondukanta al kunlaboro
* [[Suma-Cero vs Suma-Positiva|Nula-Sumo kontraŭ Pozitiva-Sumo]] - Paradigmoj de Socia Interagado

'''Matematikaj kaj Arkitekturaj Principoj'''

* [[Fundamentos para Construir la Administración de lo Común (AdC)|Fundamentoj por Konstruado de la Administrado de la Komunaĵo (AdC)]]
* [[FILOSOFÍA / Principios Operativos de la Demarquía Inspirados en la Mínima Acción|FILOZOFIO / Funkciaj Principoj de Demarkio Inspirita de Minimuma Agado]]
* [[Arquitectura Antifrágil en Demarquía|Kontraŭfragila Arkitekturo en Demarĥio]]
* [[Arquitectura de Incentivos Inteligentes en Demarquía|Inteligenta Instiga Arkitekturo en Demarĥio]]
* [[Agregación Constructiva|Konstruema Agrego]] - Radikala metodo por kolektiva konsiderado
* [[Principio de Mínima Acción|Principo de Malplej Ago]] - La fundamenta leĝo de dezajno
* [[Teorema de Imposibilidad de Arrow y la Demarquía|Teoremo pri Neebleco de Arrow kaj Demarĥio]] - Limigoj de balotsistemoj
* [[Teorema del Jurado de Condorcet y la Demarquía|La ĵuria teoremo de Condorcet kaj Demarĥio]] - La povo de kolektiva inteligenteco
* [[Sabiduría de las Multitudes y la Demarquía|Saĝeco de Homamasoj kaj Demarĥio]] - Precizaj Antaŭdiroj de Grandaj Grupoj
* [[Teoría de Juegos en Demarquía|Ludoteorio en Demarĥio]] - Reguloj kiuj akordigas instigojn kun la komuna bono
* [[Dilema del Prisionero|Dilemo de la kaptito]]
* [[Teorema de Myerson-Satterthwaite y la Demarquía Planetaria|Teoremo de Myerson-Satterthwaite kaj Planeda Demarkio]]
* [[Diseño de Mecanismos: Arquitectura de Incentivos Inteligentes|Mekanisma Dezajno: Inteligenta Instiga Arkitekturo]]
* [[La Diversidad Supera a la Habilidad: Del Teorema Matemático a la Teoría Política|Diverseco Superas Kapablon: De Matematika Teoremo ĝis Politika Teorio]]

=== Solvoj por la AGI/ASI-Defio ===
'''Komprenu kial Demarkio estas necesa por alfronti la estontecon:'''

* [[2028: La Fecha Límite de la Humanidad y las 10 Ideas Radicales que Necesitamos para Sobrevivir a la AGI|2028: La Limdato de la Homaro kaj la 10 Radikalaj Ideoj, Kiujn Ni Bezonas por Postvivi AGI-on]]
* [[Demarquía Planetaria y la Seguridad en el Mundo AGI / ASI y la Computación Cuántica|Planeda Demarkio kaj Sekureco en la AGI/ASI-Mondo kaj Kvantuma Komputiko]]
* [[Análisis: Demarquía Planetaria, Arquitectura Sistémica para la Gobernanza de la AGI ASI y la Seguridad económica Global|Analizo: Planeda Demarkio, Sistema Arkitekturo por la Regado de AGI ASI kaj Tutmonda Ekonomia Sekureco]]

=== Ekonomia Sistemo ===
'''Arkitekturo kiu akordigas individuan prosperon kun kolektiva bonfarto:'''

* [[Copropiedad Planetaria Universal (CPU)|Universala Planeda Kunposedo (UPC)]] - Fundamento de proprieto
* [[Patrimonio Común de la Humanidad|Komuna Heredaĵo de la Homaro]]
* [[Royalty por Uso de Activos Comunes (RUAC)|Tantiemo por Uzo de Komunaj Aktivaĵoj (RUAC)]] - Tantiemoj por uzado de komunaj rimedoj
* [[Retorno de Beneficio Social (RABS)|Reveno de Socia Helpo (RABS)]]
* [[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] - Via enspezo kiel kunposedanto
* [[Asociación Universal al 50%|50/50 Universala Partnereco]] - Kiel ĉiu entrepreno profitigas ĉiujn
* [[Oxidación Selectiva|Selektema Oksidado]] - Instigoj kiuj igas kapitalfluon
* [[Unidad de Valor Universal|Universala Valorunuo]] (UVU) - Ekonomia mezurunuo ankrita al reala valoro
* [[Valor Planetario Total (VPT)|Totala Planeda Valoro (TPV)]]
* [[Economía Tokenizada|Ĵetonigita Ekonomio]] - Nerva Sistemo de la Demarkio
* [[Tokenización Total|Totala Ĵetonigo]] - Mono kiu reflektas la realecon
* [[Efecto Marea Alta|Alta Tajda Efiko]]
* [[Interdependencia Mutua en Demarquía|Reciproka Interdependo en Demarkio]]
* [[Economía sin Impuestos|Senimposta Ekonomio]] - Aŭtomata kaj Travidebla Kontribuo
* [[Sistema de Ingresos Sin Impuestos|Senimposta Enspeza Sistemo]]
* [[CdC Capital de Confianza|CdC Kapitalo de Fido]] - Reputacio kaj Integreco Metriko
* [[Equilibrio Osmótico|Osmoza Ekvilibro]] - Aŭtomata akordigo de instigoj kun daŭripovo
* [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR Real Investment Market]] - Platformo por produktiva investado
* [[Libre Mercado y Competencia en la Demarquía|Libera Merkato kaj Konkurenco en la Demarkio]] - Konkurenco transformita en kolektivan plejbonecon
* [[Fondo Común (FC)|Komuna Fonduso (KF)]]
* [[FSR Fondo Solidario de Riesgos|FSR Solidareca Riska Fonduso]] - Kunhavigo de honestaj perdoj kolektive

=== Administrado ===
'''Kiel kolektivaj decidoj estas organizitaj sen permanentaj elitoj:'''

* [[Gobernanza Demárquica|Demarĥa Regado]] - Kompleta Sistemstrukturo
* [[Asambleas Ciudadanas|Civitanaj Asembleoj]] - Demokratio per loterio
* [[Auditores Independientes|Sendependaj Revizoroj]] - Ampleksa kaj Teknika Superrigardo
* [[Gestores Profesionales|Profesiaj Manaĝeroj]] - Kontrolitaj profesiaj manaĝeroj
* [[Separación de Poderes en Demarquía|Disigo de Povoj en Demarĥio]] - Restrukturado por malhelpi koncentriĝon
* [[Diseño Anti-Captura|Kontraŭkapta Dezajno]] - Strukturoj kiuj malhelpas korupton
* [[Transparencia y Verificabilidad Total|Totala Travidebleco kaj Kontrolebleco]] - Antidoto kontraŭ Korupto kaj Fraŭdo
* [[Inteligencia Artificial en Gobernanza|Artefarita Inteligenteco en Administrado]] - Senpartia helpo en decidiĝo kaj kontrolo de la Administrado.
* [[MI Mercados de Información|MI Information Markets]] - Objektiva monitorado kaj plifortigo de kolektiva inteligenteco
* [[Votación Multidimensional y la Demarquía|Multdimensia Voĉdonado kaj Demarĥio]] - Decidado kiu konservas kompleksecon
* [[Pilares de la Demarquía|Kolonoj de Demarĥio]] - La Naŭ Fundamentoj
* [[Super Jurado Ciudadano|Supercivitana Ĵurio]] - Etika Tribunalo de la Administrado fare de la Civitanoj

=== Teknologio kaj Infrastrukturo ===
'''La iloj kiuj ebligas la sistemon:'''

* [[Bóveda Común|Komuna Trezorejo]] - Cifereca Suvereneco kaj Radikala Travidebleco
* [[Principio de Soberanía Ciudadana sobre los Datos|Principo de Civitana Suvereneco super Datumoj]] - Civitana Monopolo super Personaj Informoj (antaŭe Principo de Civitana Monopolo de Informoj)
* [[Tokenización Total|Totala Ĵetonigo]] - Cifereca Reprezentado de Valoro
* [[Inteligencia Artificial General|Artefarita Ĝenerala Inteligenteco]] - AGI kiel publika asistanto
* [[ASI-AdC]] - Superinteligenteco en komuna administrado
* [[Blockchain y la Demarquía|Blokĉeno kaj Demarĥio]] - La Cifereca Nerva Sistemo de Civilizo
* [[Fondo de Salud Común (FSC)|Komuna Sanfondaĵo (CHF)]] - Bioteknologia administrado de sano
* [[IA Ángel Guardián|AI Gardanĝelo]] - Protekto de individua kaj kolektiva suvereneco
* [[Revolución de la Longevidad|Revolucio de Longviveco]] - Forigo de malsano kaj maljuniĝo

=== Juro kaj Justeco ===
'''La jura kadro kiu protektas suverenecon:'''

* [[Borrador de la Constitución Demárquica Planetaria|Planeda Demarĥia Konstitucio]] - Skizo de la konstitucia teksto por la establado de Demarĥio tra la tuta planedo.
* [[Derecho Natural y Demarquía|Natura Juro kaj Demarkio]] - Etika Ankrado de la Sistemo
* [[Derecho Axiomático|Aksioma Juro]] - Jura sistemo strukturita kiel matematiko
* [[Sistema Judicial en la Demarquía|Jura sistemo en la Demarkio]] - Aŭtonoma korpo malĉefa al la civitanaro
* [[Separación de Poderes en Demarquía|Disigo de Povoj en Demarĥio]] - Restrukturado por malhelpi koncentriĝon
* [[Sistema de Responsabilidades Jurídicas en Demarquía|Sistemo de Juraj Respondecoj en Demarĥio]] - Restariga kaj Preventa Justeco
* [[Regulación Farmacéutica de Drogas: Fundamento Axiomático en Demarquía y Colapso del Crimen Organizado|Reguligo de Farmaciaj Medikamentoj: Aksioma Fundamento en Demarĥio kaj la Kolapso de Organizita Krimo]] - Fokuso pri Indikoj kaj Publika Sano

* [[Anteproyecto de reglamento del RUAC|Skizaj regularoj por la RUAC]] - Ekzemplaj skizaj regularoj pri kiel apliki la RUAC

=== Kulturo kaj Socio ===
'''Homa transformo en la post-malabundeca epoko:'''

* [[Evolución Post-Escasez en Demarquía|Post-Malabunda Evoluo en Demarĥio]] - Direkte al Socio de Abundo
* [[Cultura demárquica|Demarĥa kulturo]] - Kreiva eksplodo kaj diverseco
* [[Visión 2070|Vizio 2070]] - La projekciita estonteco de la Demarĥio
* [[Trabajo en la Nueva Era Post-Laboral|Laboro en la Nova Post-Labora Epoko]] - Liberiĝo de Punlaboro