Ver el código de «Oxidación Selectiva/eo»

Aŭtomata vaporiĝa mekanismo de neaktiva kapitalo, kiu transformas monon de statika aktivaĵo en eternan fluon, eliminante stagnadon. Ĉi tiu mekanismo igas kunmetitan interezon nenecesa kaj celas certigi, ke mono ne estas neaktiva, sed ĉiam generas pli da riĉeco por ĉiuj.

== Kio estas Selektiva Oksidado? ==
'''Selektiva Oksidado''' estas la '''hemodinamika motoro''' de la demarĥia sistemo. Ĝi ne estas imposto, sed profunda transformo en la naturo de mono ene de la [[Economía Tokenizada|Ĵetonigita Ekonomio]] .

* '''En la tradicia kapitalisma sistemo''' , mono funkcias ĉefe kiel akumuliĝanta aktivaĵo. Ĝi permesas al valoro kreski laŭlonge de la tempo eĉ sen produktiva uzo, pliigante kunmetitan interezon kaj la transdonon de generacia riĉeco, sen nepre postuli daŭran socian kontribuon.
* '''La Tiraneco de Kunmetita Intereso''' : la senfina kresko de ŝuldo kolizias kun la finhava kresko de reala riĉeco.
* '''Malapero de Intereso,''' kiel rezulto de Selektiva Oksidado. Intereso jam ne necesas por stimuli la movadon de mono.
* '''En Demarĥio''' , mono estas principe fluo. Ĝia valoro estas konservata aŭ pliigita nur kiam ĝi estas uzata por generi realan aŭ socian valoron. Se ĝi restas senmova, ĝi spertas laŭpaŝan "vaporiĝon" per selektema oksidado, instigante investadon, pruntedonadon aŭ partoprenon en la komuna bono. Ne ekzistas intereso, sed prefere mekanismo de inversa oksidado, vaporiĝo kaj pluvo, kiu transformas pasivan akumuladon en fonton de kolektiva valoro.

{| class="wikitable"
|+'''Transformo de Mono en la Sistemo'''
!Aspekto
!Kapitalismo
!Demarkia Sistemo
|-
|Naturo de Mono
|Statika aktivaĵo
|Dinamika fluo
|-
|Akumuliĝo
|Permesita senfine
|Ĝi vaporiĝas (1% ĉiumonate)
|-
|Fonto de riĉeco
|Posedo + intereso
|Kreante veran valoron
|-
|Ĉefa instigo
|Ŝparu pli
|Investu / Pruntedonu
|-
|La potenco de mono
|Ĝi kreskas laŭlonge de la tempo
|Malkreskas se neaktiva
|-
|Rezulto
|Hereda koncentriĝo
|Dinamika meritokratio
|}
'''Selektiva Oksidado''' kaj la malapero de kunmetita interezo reprezentas la superadon de rentista kapitalismo, pavimante la vojon por modelo kie individua profito ĉiam implicas pozitivan kolektivan revenon. Prosperi en Demarĥio ĉiam estas sinonima kun kontribuado de valoro por ĉiuj.

== Enkonduko ==

=== La 2 problemojn, kiujn ĝi solvas, ni komencu per la pli malgranda ===
Statika mono estas la animo de rentula kapitalismo:

'''LUNTISTA KAPITALISTA CIKLO:'''

1. Persono akumulas kapitalon C

2. Kapitalo generas interezon → Ĝi kreskas simple per ekzisto

3. Vi ne bezonas labori, nur posedi

4. Generacioj heredas → Kapitalo kreskas eksponente dum ĝi kontribuas malmulte aŭ eĉ negative al la resto de la socio

5. Rezulto: Daŭra oligarkio, kiu multe riĉigas unu personon dum malriĉigas la ceterajn per siaj interesoj.

MATEMATIKO DE LA PROBLEMO:
 Kapitalisto akumulas: 1,000,000 UVU
 Jara interezo: 5%
 Jaro 1: 1,050,000 (gajnis 50,000)
 Jaro 5: 1,276,282 (gajnite 276,282)
 Jaro 10: 1,628,895 (gajnite 628,895)
 Jaro 20: 2,653,298 (gajnite 1,653,298)
 Jaro 30: 4,321,942 (gajnite 3,321,942)
 
 Konkludo: En 30 jaroj, li triobligis sian riĉaĵon sen krei ion ajn, surbaze de interezo, kiun aliaj devis pagi.
 Potenco estas hereda, aŭtomata, nerevokebla.
'''Selektiva oksidado tute inversigas tion.'''

=== La Solvo: Investu la Intereson ===
Anstataŭ mono kiu KRESKAS laŭlonge de la tempo, mono kiu MALPLIĜAS se ne uzata produktive:
 Kapitalo: 1,000,000 UVU (neaktiva, neinvestita)
 Monata oksidiĝo: 1%
 
 Monato 1: 1.000.000 × (1 - 0,01) = 990.000
 Monato 2: 990 000 × (1 - 0,01) = 980 100
 Monato 6: 1,000,000 × (1-0.01)^6 = 941,480
 Monato 12: 1,000,000 × (1-0.01)^12 = 886,537
 Monato 24: 1,000,000 × (1-0.01)^24 = 786,314
 Monato 60: 1,000,000 × (1-0.01)^60 = 547,209
 
 Konkludo: En 5 jaroj, ĝi perdis 45% de sia valoro pro neaktiveco.
 Hamastrado estas finance suicidema.
'''Filozofia rezulto: Mono ĉesas esti havaĵo kaj fariĝas respondeco.'''

Se vi havas monon kaj ne uzas ĝin produktive, vi malrapide perdas ĝin. Se vi investas ĝin, vi protektas ĝin.

== La Plej Granda Problemo, Kiun Ĝi Solvas: La Tiraneco de Kunmetita Intereso ==

: ''"Kiu starigas regulojn kontraŭ la fluo de la universo, tiu ĉiam batalas kaj ĉiam malvenkas."''

Estas nepre necese diagnozi la fundamentan malsanon, kiu igas nian nunan ekonomian sistemon ne nur maljusta, sed ankaŭ '''matematike nedaŭrigebla''' .

La sistemo baziĝas sur trompo tiel simpla kiel detruiga: '''interesoj''' .

=== La Neevitebla Kolizio: Senfineco kontraŭ Finhava ===
Mono generita per interezo estas nombro, kaj nombroj, pro sia abstrakta naturo, povas kreski ĝis senfineco per la magio de kunmetita interezo.

La reala ekonomio, tamen, '''ne estas nombro''' . Ĝi estas fizika sistemo, konsistanta el palpeblaj rimedoj, energio kaj homa labortempo. Ĝi havas limojn.

Jen kuŝas la neevitebla kolizio: '''la senfina kresko de ŝuldo kolizias kun la finhava kresko de reala riĉeco''' .

Ŝuldo kun kunmetita interezo ne kreskas linie paralele kun la produktiva ekonomio; ĝi duobliĝas, kvarobligas, kreskas eksponente. Se ĝi daŭras, ĝi postulas esti repagita kun pli da valoro ol ekzistas en la fizika mondo.

Pli frue aŭ pli malfrue, la matematika kurbo de ŝuldo ŝprucas supren al senfineco, postulante kvanton da resursoj kiu superas la atomojn disponeblajn sur la planedo por reprezenti ĝin.

=== Krizoj ne estas akcidentoj, ili estas "programita restartiĝo" ===
Kiam abstrakta ŝuldo fariĝas tiel grandega, ke ĝi estas neeble repagi per reala produktado, la sistemo kolapsas. Ni nomas ĉi tiun neintencite programitan kolapson "ekonomia krizo".

Krizoj ne estas neantaŭvidebla fiasko de la sistemo; '''la sistemo estas tia''' , ili estas kiel tertremoj por la Tero, realĝustigo por restarigi ekvilibron, necesan kaj nedezirindan karakterizaĵon de ĝi.

Ili estas la perforta "rekomenciga" mekanismo, kiu provas unuigi la fikcion de senfina ŝuldo kun la realeco de finhava mondo. Ĝi estas la maniero kiel la sistemo forigas nepageblajn ŝuldojn por ke ĝi povu rekomenci la ciklon.

Ĉiu "rekomencigo" tradukiĝas en '''veran homan suferon''' :

* Bankrotoj
* Eldomigoj
* Amasa senlaboreco
* Devigita severeco

...nur por rekomenci la saman mortigan ciklon, ŝveligante la sekvan ŝuldvezikon, kiu, kiom ajn multe estos farita, neeviteble — kiel jarcentoj da historio montris — denove eksplodos.

=== La Demarĥa Solvo: Akordigi Matematikon kun Realeco ===
Demarkio atakas ĉi tiun malsanon ĉe ĝia radiko. Kiel ni detale diskutos sube, ĝi faras tion malpermesante interezon kiel la movan forton de la ekonomio kaj anstataŭigante ĝin per:

* La "vaporiĝo" de neaktiva kapitalo
* La [[Asociación Universal al 50%|'''Universala Asocio (AU50)''']]
* [[Efecto Marea Alta|La valoro de la valuto estas ligita al la valoro de la planedo.]]

Ĝi forigas la eblecon, ke abstrakta ŝuldo kreskos pli rapide ol la reala ekonomio.

En nia nova sistemo, valoro estas kreita kaj dividita en rekta proporcio al konkreta ekonomia agado, ne per la fikcia multipliko de nombroj.

La ciklo de ripetiĝantaj krizoj estas rompita ĉar la ekonomio jam ne estas devigita sekvi la neeblan ritmon de eksponenta matematika formulo. Stabila, justa sistemo estas konstruita, kaj por la unua fojo, '''unu sinkronigita kun la leĝoj de la fizika mondo''' .

== La Rekta Sekvo: La Fino de la Kaŝita Imposto en Ĉiu Prezo ==
Post kiam la tiraneco de kunmetita interezo estas komprenata, ĝia plej palpebla konsekvenco en nia ĉiutaga vivo malkaŝiĝas: '''la nevidebla kosto, kiu ŝveligas la prezon de absolute ĉio, kion ni aĉetas''' .

=== La Kaŝita Imposto ===
Diversaj ekonomiaj studoj taksas, ke inter '''20% kaj 40%''' de la fina prezo, kiun vi pagas por iu ajn produkto aŭ servo, ne korespondas al laboro, materialoj aŭ novigado.

Tiu procento estas la neĝbulefekta akumula kosto de la interezo sur la kapitalo bezonata ĉe ĉiu paŝo de la produktado kaj provizoĉeno.

Ĝi estas giganta '''kaŝita imposto''' , financa ŝarĝo, kiun ni ĉiuj pagas al la bankoj kaj la posedantoj de kapitalo simple pro permesi al la ekonomio funkcii.

De la pano, kiun vi manĝas, ĝis la vestaĵoj, kiujn vi portas, ĝis la domo, en kiu vi loĝas, granda parto de ĝia kosto estas nenio pli ol la sumo de la interezo pagita de la farmisto, la transportisto, la fabrikisto kaj la vendisto.

Eĉ se vi pagas ĉion kontante, '''vi tamen pagas la interezon por aliaj''' .

=== En la Demarkio, ĉi tiu kosto tute malaperas. ===
Per eliminado de interezo kaj anstataŭigado de ŝuldkapitalo per partnereca kapitalo ( '''[[Asociación Universal al 50%|la 50/50 Aŭtomata Partnereco]]''' ), kaj instigado de la movado de kapitalo per la "vaporiĝo" de stagna mono, ĉi tiu financa "imposto" estas ekstermita ĉe sia radiko.

La kosto de produkto denove fariĝas ĝia reala kosto:

* Materialoj
* Energio
* Eluziĝo de komunaj varoj
* La justa rekompenco por la entreprenisto

=== La Rezulto: Amasa Struktura Deflacio ===
La rezulto de aldono:

# Kompleta aŭtomatigo de produktado kaj administrado
# Forigu la ĉenon de financa intereso
# [[Economía sin Impuestos|'''Forigu ĉenajn kotizojn kaj impostojn''']]
# [[FSR Fondo Solidario de Riesgos|'''Forigu ĉenajn serurojn''']]

Ĝi estas '''amasa kaj utila struktura deflacio''' .

La aĉetpovo de ĉiu individuo eksplodas je pli ol 90%, ne nur ĉar ili ricevas la '''[[Dividendo Planetario|Planedan Dividendon]] ,''' sed ĉar la vivkostoj draste kaj konstante falas.

Ĝi estas unu el la plej rektaj, universalaj kaj palpeblaj plibonigoj, kiujn ĉiu civitano spertus ekde la unua tago.

== Sed sen interezo, kiel moviĝas mono? ==
Jen kie Selektiva Oksidado eniras. Se vi ne movas la monon, ĝi vaporiĝas.

== Mekanismo: Oksidado de Kapitalo ==

=== Oksidada Indico ===
{| class="wikitable"
|+'''Oksidadaj Tarifoj laŭ Kapitala Tipo'''
!Tipo de Kapitalo
!Indico
!Periodo
!Pravigo
|-
|Likva kapitalo (mono, ĵetonoj)
|1%
|Ĉiumonate
|Maksimuma flueco bezonata
|-
|Neaktivaj aktivaĵoj (tero, posedaĵo, patentoj)
|0.5%
|Ĉiumonate
|Pli malalta likvideco
|-
|Aktive investita kapitalo
|0%
| --
|Ĝi ne rustas (ĝi funkcias)
|-
|Kapitalo en projekto [[Asociación Universal al 50%|AU50]]
|0%
| --
|Ĝi ne rustas (ĝi estas uzata)
|-
|Kapitalo investita en [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR]]
|0%
| --
|Ĝi ne rustas (ĝi estas en aktiva investo)
|}

=== Matematika Formulo ===
 Estonta_kapitalo = Nuna_kapitalo × (1 - r)^t
 
 Kie:
 - r = oksidiĝa indico (0,01 por likva kapitalo)
 - t = periodoj (monatoj)
 - Estonta kapitalo = restanta valoro
 
 Ekzemplo kun likva kapitalo (1% monate):
 Monato 0: 1,000 UVU
 Monato 1: 1 000 × (1-0,01)^1 = 990 UVU
 Monato 3: 1 000 × (1-0,01)^3 = 970,30 UVU
 Monato 6: 1 000 × (1-0,01)^6 = 941,48 UVU
 Monato 12: 1 000 × (1-0,01)^12 = 886,54 UVU
 Monato 24: 1 000 × (1-0,01)^24 = 786,31 UVU
 Monato 60: 1 000 × (1-0,01)^60 = 547,21 UVU
 
 Aktivaĵoj (0.5% monate):
 Monato 0: 1,000 UVU
 Monato 12: 1,000 × (1-0,005)^12 = 941,88 UVU (perdo 5,8%)
 Monato 24: 1 000 × (1-0,005)^24 = 887,43 UVU (perdo 11,3%)
 Monato 60: 1,000 × (1-0,005)^60 = 740,80 UVU (perdo 25,9%)

=== Reaktivigo: Investita Mono Ne Rustas ===
'''FUNDAMENTA REGULO''' : Se vi investas kapitalon en projekton, la oksidado estas PAŬZITA.
{| class="wikitable"
|+'''Oksidado kontraŭ Aktiveco'''
!Ĉefurbo
!Ŝtato
!Oksidado
!Efiko
|-
|100k haltis
|Neaktiva
|1%/monato
|Ĝi perdas valoron
|-
|100k inversa [[Asociación Universal al 50%|AU50]]
|Aktiva projekto
|0%
|Ĝi estas protektita
|-
|100 mil investitaj en [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR]] (partnero)
|Aktiva en kompanio
|0%
|Ĝi estas protektita
|-
|100 mil pruntedonitaj al la [[Bóveda Común|Komuna Fonduso]]
|Aktivo en cirkulado
|0%
|Ĝi protektas sin mem (sen rendimento)
|-
|50 mil neaktivaj + 50 mil investitaj
|Miksita
|0.5%/monato en neaktiva parto
|Parto de ĝi rustas
|}
PRAKTIKA EKZEMPLO:

Vi ricevis 200 mil [[Asociación Universal al 50%|AU50]] :

OPCIO 1 (Dinamika):

* Vi investas la tutajn 200 mil en la projekton
* Oksidado: NULO (aktiva kapitalo)
* Projekto generas enspezon
* Vi reakiras kapitalon, vi ripetas la ciklon

OPCIO 2 (Timiga):

* Vi investas 50 mil en la projekton
* Vi ŝparas 150 mil kiel "krizfonduson"
* Oksidado je 150k: 1%/monato = -1.5k/monato
* Jaro 1: 150k × (1-0.01)^12 = 133k (perdas 17k)
* Instigo: "Kial mi perdas monon per ŝparado? Mi devus investi pli."

OPCIO 3 (Amasisto):

* Vi investas 10 mil en projekton
* Vi ŝparas 190 mil atendante "pli bonan ŝancon"
* Oksidado je 190k: 1%/monato = -1.9k/monato
* Jaro 1: 190k × (1-0.01)^12 = 169k (perdas 21k)
* Jaro 2: 169k × (1-0.01)^12 = 150k (perdas 19k pliajn)
* Jaro 5: 190k → ~104k (perdas 46%)
* Decido: "Mi perdas tiom multe per ŝparado, mi preferus investi"

'''Oksidado DEVIGAS produktivan agadon pro pura memprofito.'''

== Redistribuo: La Pluvo sur la Planeda Dividendo ==

=== Kien Iras Rusta Kapitalo? ===
Kapitala vaporiĝo ne malaperas. Ĝi estas aŭtomate redistribuita.

PROCESO:

1. '''Blokĉenaj rekordoj''' : Kapitalo rustas ĉiumonate tra la tuta ekonomio

2. La tuta kvanto vaporigita '''estas kalkulata'''

3. Ĝi estas aŭtomate '''transdonita al [[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]]'''

4. '''Ĝi estas distribuita''' inter ĉiuj civitanoj

MONATA EKZEMPLO:
{| class="wikitable"
|+'''Pluvo de Rusta Kapitalo en la Sistemo'''
!Fontano
!Rusta Kvanto
!Celloko
|-
|Neaktiva likva kapitalo
|500M UVU × 1%/monato
|5M al DP
|-
|Neaktivaj aktivaĵoj
|200M UVU × 0.5%/monato
|1M al DP
|-
|'''SUMO'''
|'''6M UVU/monato'''
|'''DP→Civitaneco'''
|}
EFIKO:

* Totala vaporiĝo/monato: ~6M UVU
* Loĝantaro: ~100 milionoj da homoj
* Ekstra dividendo/monato: 6M ÷ 100M = 0.06 UVU po persono
* Ĉiujare: 0,72 ekstraj UVU pro oksidiĝo

(Ilustraj nombroj, faktaj proporcioj laŭ skalo)

=== Efiko sur la Planeda Dividendo ===
La [[Dividendo Planetario|'''Planeda Dividendo''']] estas financata el pluraj fontoj, kun oksidado kiel unu el la ĉefaj.

'''Oksidado ne kreas novan monon. Ĝi redistribuas tion, kio jam ekzistas.'''

Rezulto: DP financita sen inflacio ĉar la monprovizo restas konstanta. Nur ĝia loko ŝanĝiĝas.

== Efiko sur averaĝa civitano ==

=== Oksidada Neŭtraleco ===
Kritika demando: '''Ĉu oksidiĝo ne damaĝos min?'''

RESPONDO: Ne, se vi estas averaĝa.

Oksidado estas UNIVERSALA:

* Se vi havas averaĝan kapitalon → Averaĝa kapitalo oksidiĝas
* Se vi investas ĝin averaĝe → Vi reakiras ĝin averaĝe
* Se vi ricevas mezan DP → Kompensas por oksidiĝo
* '''Reto: Neŭtrala'''

MATEMATIKO:

Supozu loĝantaron de 100 milionoj da civitanoj:
{| class="wikitable"
|+'''Oksidada Efiko: Percentila Analizo'''
!Percentilo
!Meza Kapitalo
!Ĉiumonata Oksidado
!Ĉiumonata DP
!Reto
|-
|1-10% (malriĉaj)
|10 mil
| -100
| +60
|'''+300%'''
|-
|40-60% (averaĝe)
|100 mil
| -1,000
| +60
|'''Neŭtrala'''
|-
|90-95% (riĉa)
|500 mil
| -5,000
| +60
|'''-4,940'''
|-
|99-100% (tre riĉa)
|2,000k
| -20,000
| +60
|'''-19,940'''
|}
INTERPRETADO:

* '''Malriĉa''' : Ili oksidiĝas malmulte, ricevas DP → ILI VENKAS
* '''Meza klaso''' : Ili averaĝe oksidiĝas, ili averaĝe ricevas DP → NEŬTRALA
* '''Riĉuloj sen investado''' : Ili multe oksidiĝas, ricevas DP same kiel ĉiuj aliaj → ILI PERDAS
* '''Riĉaj investantoj''' : Ili ne lasas siajn aktivaĵojn stagni, ili ricevas DP + profitojn → Ili GAJNAS pli

'''Rezulto: Oksidado redistribuiĝas sen bezono de "impostoj perceptitaj kiel puno."'''

== Kombinaĵo: Oksidado + Manko de Intereso ==

=== Kial Ne Estas Intereso en Demarkio ===
Oksidado tute anstataŭigas intereson:
{| class="wikitable"
|+'''Komparo: Kapitalisma Intereso kontraŭ Oksidado'''
!Aspekto
!Kapitalisma Intereso
!Demarĥia Oksidado
|-
|Kiu kreskas?
|Pruntita mono
|Laborkapitalo
|-
|Instigo
|Ŝparu, investu en bankojn
|Investu, cirkulu
|-
|Efiko sur la malriĉuloj
|Ĝi kondukas al ŝuldo, ĝi malriĉigas.
|Instigas agon
|-
|Efiko sur la riĉuloj
|Ĝi pasive riĉigas
|Produktiveca Forto
|-
|Rapido M (mono)
|Malrapida (ŝparado estas profita)
|Rapida (stokado estas multekosta)
|-
|Koncentriĝpotenco
|Ĝi altiĝas (kunmetita interezo)
|Malalta (oksidado distribuiĝas)
|}

=== Mekanismo: Inversigi por Malebligi Oksidadon ===
Sen interezo, kia instigo ekzistas por pruntedoni monon?

'''RESPONDO: OKSIDADO MEM.'''

LOGIKO:

Vi havas 500 mil UVU-poentojn:

* '''Opcio A''' : Ŝpari → Perdi 1%/monate = -5k/monate
* '''Opcio B''' : Pruntedoni al la [[Bóveda Común|Komuna Fonduso]] sen redono → En la unua jaro, vi reakiras 500 mil (vi ne perdis ion ajn)
* '''Opcio C''' : Investu en [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR]] kiel partnero → En la unua jaro, vi reakiras kapitalon + dividendojn de la kompanio
* '''Opcio D''' : Investu en [[Asociación Universal al 50%|50 aŭstraliajn dolarojn]] kun partnero → En la unua jaro, vi reakiras kapitalon + profitojn

En ĉiuj opcioj KROM ŝparado, vi protektas vian monon kontraŭ oksidiĝo.

REZULTO:

* Kapitalo fluas nature sen bezono "ŝargi interezon"
* Tiuj, kiuj pruntedonas al la '''[[Fondo Común (FC)|Komuna Fonduso,]]''' akceptas 0% ĉar ĝi malhelpas oksidiĝon
* Tiuj, kiuj investas en [[MIR Mercado de Inversión Real|'''MIR''']] aŭ [[Asociación Universal al 50%|'''AU50''']] , alprenas riskon sed havas eblan rekompencon.
* Mono konstante cirkulas

=== Privata Investo Supozas Riskon, Ne Koston ===
En kapitalismo kun intereso:

* Vi pruntedonas 100 mil je 5% → Vi kolektas 5 mil sendepende de la sukceso de la projekto
* Se la projekto malsukcesas → Vi tamen ricevis interezon
* Instigo: Pruntedonado estas certa venko

En Demarkio kun oksidiĝo:

* Vi pruntedonas 100 mil al la Komuna Fonduso je 0% → Vi protektas vian monon kontraŭ amortizo, sen profito
* Investu en MIR 100k kiel partnero → Kunhavigu riskon kaj profitojn
* Se la projekto malsukcesas en MIR → Vi perdas la 100k (reala risko)
* Se la projekto sukcesas en MIR → Vi dividas la profitojn (risko-rekompenco)
* Instigo: Investado estas respondeca; ĝi postulas fidon.

'''Rezulto: Investantoj investas nur se ili vere kredas je la projekto.'''

== [[CdC Capital de Confianza|Konfida Kapitalo (CdC)]] Ankaŭ Rustas ==

=== Reputacia Oksidado ===
Ne nur mono erozias. '''[[CdC Capital de Confianza|Fidokapitalo]] ankaŭ erozias .'''

Se via [[CdC Capital de Confianza|'''CdC''']] estas 4.5 kaj vi faras NENION dum 5 jaroj:
{| class="wikitable"
|+'''Oksidigo de CdC pro Neaktiveco'''
!Jaroj sen agado
!Origina CDC
!Oksidado
!CdC Fakta
!AU50 Kapacito
|-
|0
|4.5
|0%
|4.5
|2M UVU
|-
|1
|4.5
|1%
|4.455
|1.98M UVU
|-
|2
|4.5
|2%
|4.41
|1.96M UVU
|-
|3
|4.5
|3%
|4,365
|1.94M UVU
|-
|5
|4.5
|5%
|4.275
|1.9M UVU
|-
|10
|4.5
|10%
|4.05
|1.8M UVU
|}
'''KRITIKA DIFERENCO: Oksidigita CdC NE povas esti reakirita per mono.'''

Reakiro atingiĝas nur per ALDONO DE VALORO:

* Kompletigi sukcesan projekton (konfirmebla laŭ [[Economía Tokenizada|Tokenized Economy]] )
* Subtenante aliajn en [[Asociación Universal al 50%|AU50]] aŭ [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR]]
* Aktive partoprenante en [[Gobernanza Demárquica|demokratia regado]]
* Mentorado kaj sciotransdono

=== Reaktivigo: Garantio al Aliaj ===
HISTORIO: Sofia estas inĝeniero, [[CdC Capital de Confianza|CdC]] 4.0 (rustiĝinta de 4.5 pro neaktiveco)

Liam estas juna, CdC 2.4, havas brilan projekton sed neniun sperton.

PROBLEMO:

* Liam bezonas AU50 por 300k
* Via CoC 2.4 → AU50 aŭtomata = 150k
* Mankas: 150k, ne eblas trovi ilin

SOLVO: Sofia garantias pri ĝi

MEKANISMO:

* Sofia ofertas sian reputacion kiel garantion.
* Risko: Se Liam malsukcesas, Sofia CdC falas -0.3
* Profito: Se Liam venkas, Sofia CdC altiĝas +0.25
* Efiko: Sofia estas AKTIVA (kontribuante komunuman valoron)

REZULTO:

* Liam akiras aliron al kapitalo, kiun li ne havus memstare
* Sofia CdC estas reaktivigita (oksida paŭzo) per kontribuo
* Komunumo gajnas projekton + generacian transdonon

Se Sofia estus farinta 3-4 sukcesajn subtenojn en 5 jaroj:

* Sofia CdC: De 4.0 (rusta) → 4.35 (reaktivigita per mentorado)

'''[[CdC Capital de Confianza|CdC]] oksidiĝas per neaktiveco sed reaktiviĝas per kontribuo.'''

== Kazesploroj ==

=== Kazo 1: Dinamika Entreprenisto ===
RAKONTO: Karlo ricevas 150 mil dolarojn da [[Asociación Universal al 50%|50 aŭstraliaj dolaroj]]

SCENARIO A (Aktiva):

* Monato 0: Ricevu 150 mil
* Monato 1: Investu 150 mil en programaron
* Oksidado: 0% (aktiva kapitalo en projekto)
* Jaro 1: Projekto generas 200 mil
* Reakiru kapitalon, ripetu la ciklon

SCENARIO B (Timiga):

* Monato 0: Ricevu 150 mil
* Monatoj 1-6: Investu 50 mil, ŝparu 100 mil
* Oksidado 100k: 1%/monato
* Monato 6: 100k × (1-0.01)^6 = 94.1k (perdo 5.9k)
* Monato 12: 100k × (1-0.01)^12 = 88.7k (perdas 11.3k entute)
* Karlo pensas: "Kial mi perdas monon ŝparante?"
* Monato 13: Investu la 88.7 mil
* Oksidado: PAŬZO

EFIKO:

* Karlo havis elekton: Ŝpari kaj perdi, aŭ investi kaj protekti.
* Li elektis investi (ekonomia premo, ne devo)
* Komunuma kapitalo cirkulas

=== Kazo 2: Intergeneracia Garantio ===
KARAKTEROJ:

* Maria: CdC 4.2, inĝeniero, neniuj projektoj dum 8 jaroj (CdC rustiĝanta al 3.8)
* Diego: [[CdC Capital de Confianza|CdC]] 2.3, juna, aplikaĵa ideo sed sen sukceso
* Projekto: Eduka aplikaĵo, buĝeto 200 mil

AGO 1 (Sen Maria):

* Diego sola: CoC 2.3 → AU50 = 100k
* Mankas: 100k
* Diego ne komprenas → Projekto mortas

AGO 2 (Kun Maria kiel garantianto):

* La takso de Maria: La projekto estas solida, Diego estas honesta.
* Maria proponas sian subtenon: "Mi subtenas Diegon"
* Risko: Se ĝi malsukcesas → Maria CdC -0.2
* Profito: Se sukcesa → Maria CdC +0.2

REZULTO:

* Diego akiras aliron al kapitalo (danke al subteno)
* María CdC reaktiviĝis (de 3.8 → konservita per aktiveco)
* Jaro 2: Sukcesa Projekto
* Diego CdC: 2.3 → 3.1 (unua sukceso!)
* María CdC: 3.8 → 4.0 (sukcesa subteno, reaktivigo)

'''La oksidiĝo de [[CdC Capital de Confianza|CdC]] INCENTIVA mentorado.'''

=== Kazo 3: Blokita Konjekto ===
RAKONTO: Roberto aĉetas spekulativan teron, esperante je plivaloriĝo

JARO 0:

* Roberto aĉetas teron: 600 mil UVU
* Atendu 20 jarojn → Revalorigo → Vendu por 2M
* Spekulativa profito: 1.4M (sen krei ion ajn)

KUN OKSIDADO:

JARO 0: 600k JARO 1: Neuzata → Aktivaj ingrediencoj oksidiĝas 0.5%/monate JARO 5: 600k × (1-0.005)^60 = 554k (perdas 7.7%) JARO 10: 600k × (1-0.005)^120 = 512k (perdas 14.7%) JARO 20: 600k × (1-0.005)^240 = 435k (perdas 27.5%)

OPCIO A (Roberto, luanto):

* Atendu 20 jarojn, perdu 27.5% → Vendu je 1.6M (kontraŭ 2M sen oksidiĝo)
* Profito: 1M (kontraŭ 1.4M)
* Spekulado NE estas profita

OPCIO B (Produktiva Roberto):

* Jaro 3: Intertrakti kun farmisto
* Produktiva tero → Oksidada paŭzo
* Agrikultura enspezo: 5% ĉiujare
* Roberto kaj la farmisto ambaŭ venkas.
* Komunumo akiras produktivan teron

'''Oksidado eliminas profitecon el spekulado sen malpermesi ĝin.'''

== Ekonomia Efiko ==

=== Rapido de Moncirkulado ===
Sen oksidiĝo (kapitalismo):

* Mono restanta senutile estas profita (5% + interezo)
* Ĝi instigas hamstradon
* V (rapido) = malrapida

Kun oksidiĝo (Demarĥio):

* Mono ligita estas multekosta (1%/monato = 12%/jaro perdo)
* Kuraĝigas investon/cirkuladon
* V (rapido) = rapida

REZULTO:

* Dinamika, fluida ekonomio
* Kapitalo ne "putras" kiam neaktiva
* Konstanta valorgenerado

=== Reduktante Malegalecon ===
SIMULADO: Kapitalismo kontraŭ Demarkio, 30 jaroj

KAPITALISMO (5% jara interezo):

Komenca miliardulo: 1.000 milionoj Jaro 30: 1.000 milionoj × (1,05)^30 = 4.321 milionoj (triobligite sen fari ion ajn)

Komenca meza klaso: 100k Jaro 30: 100k × (1.05)^30 = 432k (4.32×, pli bona ol akumulado)

Proporcio: 4,321M / 432k = 10,000:1 (ekstrema malegaleco)

DEMARQUIS (oksidado 1%/monate en neaktiva kapitalo):

Miliardulo (sen investado): 1.000 milionoj × (1-0,01)^360 = 31 milionoj (97% perdas) Meza klaso (sen investado): 100 mil × (1-0,01)^360 = 3,1 mil (97% perdas)

Proporcio: 31M / 3.1k = 10,000:1 (ankoraŭ proporcia)

SED: En Demarĥio, neniu savas (oksidado igas ĝin neracia)

Miliardulo (investas): Generas 5%+ jaran profiton = Produktiva riĉiĝo. Meza klaso (investas): Generas 3-5% ĉiujare = Produktiva riĉiĝo.

Proporcio: Ĝi reduktiĝas al ~100:1 (ĉar kapitalo generas realan kreitan valoron, ne pasivan interezon)

'''Malegaleco estas reduktita ne per konfisko, sed per manko de lupagserĉado.'''

=== Fino de lupagserĉado ===
Lui = Vivi per mono sen krei valoron.

En kapitalismo:

* Luanto: 1M × 5% interezo = 50k/jaro (vivas de ĝi)
* Laboristo: 40k/jaro (laboras forte)
* Luanto: Pli da mono por NE labori

En Demarkio:

* Luanto: 1 miliono senokupa → Perdas 120 mil/jare pro oksidiĝo
* Li ne povas vivteni sin per ĝi
* VI DEVAS investi en la projekton aŭ pruntedoni al la Komuna Fonduso
* Se vi investas en MIR aŭ AU50 → Risku, kreu valoron
* Se vi pruntedonas al la financa kompanio → Kapitalo cirkulas sen redono

'''Lupagoserĉado fariĝas finance suicidema.'''

== Alternativaj Mekanismoj por Protekti Kapitalon ==

=== Kiel Eviti Perdojn Pro Oksidado ===
En Demarĥio, se vi havas kapitalon, vi havas eblojn:

OPCIO 1: Investu en [[Asociación Universal al 50%|AU50]] (Kuninvesto)

* Mono eniras produktivan projekton
* Aktiva kapitalo → 0% oksidiĝo
* Vi dividas la riskon kaj profiton kun aliaj investantoj
* Ideala por ambiciaj projektoj

OPCIO 2: Investu en [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR]] (Borsa Merkato)

* Kapitalo estas investita kiel partnero en kompanioj
* Mono estas aktiva → 0% oksidiĝo
* Vi dividas la riskon kaj la profitojn kiel akciulo
* Ĉu vi serĉas kompaniojn kun fortaj fundamentoj?

OPCIO 3: Pruntedoni al la [[Bóveda Común|Komuna Fonduso]] (Senintereza prunto)

* Kapitalo estas pruntedonita sen interezo (0%)
* Mono estas aktiva → 0% oksidiĝo
* Vi protektas vian kapitalon kontraŭ vaporiĝo
* Neniu profito sed neniu perdo

OPCIO 4: Garantio en [[Asociación Universal al 50%|AU50]] (Triaparta garantio)

* Subtenu ies alies projekton per via [[CdC Capital de Confianza|CdC]]
* Via reputacio estas konservata/pliigita (komunuma agado)
* Triaparta kapitalo estas protektita
* Intergeneracia kontribuo

OPCIO 5: Partopreno en [[Gobernanza Demárquica|Demokrata Regado]]

* Komunuma kontribuo sen mono
* Via [[CdC Capital de Confianza|CdC]] estas reaktivigita per partopreno
* Konfirmebla intelekta laboro

OPCIO 6: Malgrandaj personaj projektoj

* Vi povas komenci pli malgrandskalajn projektojn
* Diversigi investon
* Investita kapitalo → Ne rustas

OPCIO 7: Kunlabora Ekonomio / Solidareca Ekonomio

* Partopreno en kooperativoj
* Komuna kapitalo
* Mono aktiva en la komunumo

OPCIO 8: Akcepti Oksidadon kaj Ricevi DP

* Via mono malplivaloriĝas je 1%/monate
* SED vi ricevas pliigitan [[Dividendo Planetario|DP]] (redistribuon de via oksidiĝo)
* Reto: Neŭtrala por meza klaso
* Vi kontribuas al financado de DP sen "kolektitaj impostoj"

'''Oksidado ne estas puno. Ĝi estas instigo uzi kapitalon produktive aŭ akcepti ĝian redistribuon.'''

== Administrado: Tarifa Alĝustigo ==

=== Voĉdoneblaj Parametroj ===
[[Gobernanza Demárquica|Demarĥa regado]] povas ĝustigi oksidiĝajn tarifojn:
{| class="wikitable"
|+'''Aktualaj Tarifoj (Voĉdoneblaj)'''
!Rimedo
!Aktuala Indico
!Ebla Intervalo
!Efiko de ŝanĝo
|-
|Likva kapitalo
|1%/monato
|0,5-2%/monato
|↑ pli da fluo, ↓ malpli da premo
|-
|Neaktivaj aktivaĵoj
|0.5%/monato
|0,2-1%/monato
|↑ aktivigas teron, ↓ protektas posedaĵon
|-
|CdC neaktiva
|1%/jaro
|0,5-2%/jaro
|↑ Pli da meritokratio, ↓ Malpli da premo
|}

=== Kontraŭciklaj Alĝustigoj ===
Oksidado agas kiel ekonomia ''termostato'' :

SE la ekonomio MALVARMIĜAS (malalta V, homoj tro multe ŝparas):

* Asembleaj voĉdonoj: Pliigu oksidiĝon al 1.5%/monato
* Mono ligita estas pli multekosta
* Kuraĝigas elspezadon/investadon
* Ekonomiaj resaltoj

SE la ekonomio TROVARMIĜAS (tre alta V, spekulado):

* Asembleaj voĉdonoj: Redukti oksidiĝon al 0.7%/monato
* Malpli multekosta neaktiva mono
* Kuraĝigas ŝparadon
* Malalta konjekto

'''Oksidado = Aŭtomata stabiligilo pli bona ol Centra Banko.'''

== Oftaj Demandoj ==

=== "Ĉu tio signifas, ke mi ĉiam perdas monon?" ===
NE. Vi perdas monon se vi nur konservas ĝin kaj faras nenion.

Se vi investas aŭ pruntedonas:

* Aktiva kapitalo → 0% oksidiĝo
* Vi generas valoron → Vi reakiras pli da profitoj
* Vi alprenas realan riskon → Sed sen vampira intereso

Analogio: "Oksidado estas la prezo de libereco. Se vi ne pagas ĝin (per investado), vi suferas ĝin (perdon)."

=== "Kio se mi jam ne plu volas labori pri grandaj projektoj?" ===
En Demarquía ne ekzistas deviga emeritiĝo. Vi povas daŭrigi labori sen bezono de granda kvanto da kapitalo.

OPCIOJ:

* '''Mentorado/Subteno''' : Subtenu la projektojn de aliaj homoj. Via [[CdC Capital de Confianza|komunumo de kulturo]] estas revivigita. Intergeneracia kontribuo sen krei novan projekton.

* '''Pruntedonado al la [[Bóveda Común|Komuna Fonduso]]''' : Protektas monon (0% oksidiĝo) dum la Komuna Fonduso uzas ĝin produktive. 0% rendimento por vi.

* '''Investante en [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR]]''' : Vi aĉetas akciojn en kompanioj kiel partnero. Kapitalo ne rustas. Vi dividas riskojn kaj rekompencojn.

* '''Civitanaj revizioj''' : Komunuma partopreno kiu reaktivigas vian Komunumon de Komunumo per kontrolado de reala valoro en projektoj.

* '''Malgrandaj projektoj''' : Neniu premo por skali. Investita kapitalo ne rustas. Persona kontento + komunuma valoro.

* '''Solidareca ekonomio''' : Partopreno en kooperativoj, kolektivaj projektoj.

* '''Akceptu redistribuon''' : Via mono oksidiĝas, sed vi ricevas pliigitan [[Dividendo Planetario|DP]] . Retneŭtrala. Vi aŭtomate subtenas la komunumon.

'''En Demarquía, "agado" ne havas aĝon aŭ skalon. Ĝi havas multflankecon.'''

=== "Kio se mi ne havas la kapablon riski?" ===
Oksidado ne estas deviga se vi ne havas monon.

UNIVERSALAJ PROTEKTOJ:

* [[Dividendo Planetario|'''Universala pensio''']] (aliro al garantiita ekonomia bazo)
* Sano (senpage)
* Edukado (senpaga, daŭranta)
* Baza (garantiita) loĝado

Se vi havas monon sed evitas riskojn:

* '''[[Bóveda Común|Komuna Fonduso]] :''' Pruntedonado sen redono (minimuma risko, vi protektas kapitalon)
* [[Asociación Universal al 50%|'''AU50''']] : Komuna kuninvesto (distribuita risko)
* [[MIR Mercado de Inversión Real|'''MIR''']] : Diversigo trans pluraj kompanioj (reduktas individuan riskon)
* Komuna garantio: Multoblaj garantioj reduktas individuan riskon

'''Ne estas premo. Ekzistas ebloj. Oksidado kuraĝigas, ĝi ne devigas.'''

=== "Ĉu tio ne profitigas la riĉulojn, kiuj scias investi?" ===
NE. Male:

RIĈA SEN KAPAABLO:

* Mono senkompate oksidiĝas (1%/monate se ne investita)
* Ili ne povas transdoni potencon al heredantoj (oksidado konsumas)
* Ili devas montri kompetentecon aŭ perdi riĉecon.
* Ĝi instigas meritokration, ne heredadon.

MALRIĈA + MEZA KLASO:

* Ili oksidiĝas malpli en absolutaj terminoj (ili havas malpli)
* Ili ricevas pliigitan DP (fonton de oksidado)
* Aliro al [[Asociación Universal al 50%|AU50]] , [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR]] , [[CdC Capital de Confianza|CdC]] estas justa
* Ili povas altiĝi sen uzura ŝuldo

REZULTO:

* Socia movebleco pliiĝas
* Koncentriĝo de potenco malpliiĝas
* Meritokratio estas plifortigita

'''Oksidado estas la plej kontraŭ-oligarka mekanismo iam ajn desegnita.'''

== Pozitivaj Kromefikoj ==

=== Fino de Oligarkia Daŭrigo ===
NENIU OKSIDADO:

* Miliardulo senĉese akumulas potencon
* Ilia influo blokas novigantojn
* Kapitalo koncentriĝas senlime
* Generacioj de kontrolo sen merito

KUN OKSIDADO:

* Miliardulo devas konservi aktivan (produktivan) kapitalon
* Se ĝi fariĝas neaktiva → Mono rustas
* Potenco erozias aŭtomate
* Generacio renoviĝas sen bezono de "revolucio"

'''Potencon sen kreado de valoro neeble konservi.'''

=== Instigo por Vera Meritokratio ===
Mono jam ne estas eterna potenco.

POVO estas generita per:

* Kreu realan, konfirmeblan valoron
* Krei fidon ( alta [[CdC Capital de Confianza|kosto de proprieto]] pro pruvitaj rezultoj)
* Kontribui al la komunumo (subteno, mentorado, revizioj)

Maljuniĝa fakulo nur retenas influon SE:

* Daŭrigu mentoradon ( [[CdC Capital de Confianza|CdC]] estas reaktivigita)
* Daŭrigu aldoni valoron (sukcesaj subtenoj)
* Aktive partoprenas en [[Gobernanza Demárquica|Demokrata Regado]]

Se ĝi malaperas → Ĝia kapitalo oksidiĝas, ĝia CdC malkomponiĝas, ĝia potenco dissolviĝas.

'''Meritokratio VIVAS, ĝi postulas daŭran demonstradon.'''

=== Elimino de Financaj Krizoj ===
Krizoj okazas pro:

* Spekulativa akumuliĝo
* Eksponenta ŝuldo pro interezo
* Banko "forkuras" (ĉiuj samtempe retiras monon)

Kun oksidiĝo:

* Ne ekzistas profita spekula akumulado (ĝi rustas)
* Ne estas eksponenta ŝuldo (0% interezo)
* Mono ĉiam cirkulas (ne okazas "kuroj", neniu akumulas)

'''La sistemo memstabiliĝas sen bezono de Centra Banko.'''

=== Natura Generacia Transdono ===
Neniu emeritiĝo sed rustado:

GENERACIO X (aĝoj 0-40):

* Aktivigu, kreu valoron, CdC-pliiĝu
* Investita kapitalo → Ne rustas
* Ekonomia potenco ĉe sia pinto

GENERACIO Y (1940-aj jaroj-1970-aj jaroj):

* Generacio X ankoraŭ aktivas, sed estas malpli da novaj investoj
* Kapitalo komencas akumuliĝi (oksidiĝi)
* Kaj li iom post iom alprenas mentoradajn rolojn
* Subtenoj por Z komenciĝas

GENERACIO Z (70-aj jaroj kaj pli):

* Generacio Y mentoras Y-1
* Generacio X konservas influon SE ĝi daŭre kontribuas
* Alie: Mono rustas, CdC kadukiĝas, potenco dissolviĝas
* Z alprenas gvidajn rolojn

'''Aŭtomata generacia ŝanĝo sen bezono de deviga "emeritiĝo".'''

== Radikala Travidebleco: Kontrolebleco ==

=== La Neebleco de Manipulado ===
Kun oksidiĝo + konfirmebleco de valoro, mona manipulado estas neebla:

PROVO KREI FIKCIAN MONON:

* Iu provas "krei monon" el nenio
* Monprovizo pliiĝas
* [[ASI-AdC]] tuj detektas
* Fraŭdo malkovrita tuj
* [[CdC Capital de Confianza|La kreditkarto]] de la fraŭdulo kolapsas

ŜANĜIĜANTAJ OKSIDADAJ RAPIDOJ:

* Iu provas redukti oksidiĝon (antaŭenigi akumulatorojn)
* Postulas voĉdonon en [[Gobernanza Demárquica|Demokrata Regado]] (60% plimulto)
* Publika debato 30 tagoj
* Estas neeble fari ĝin sekrete.

MANIPULU DIVIDENDON:

* Iu provas redukti [[Dividendo Planetario|DP]] private
* Ĝi estas aŭtomata, per blokĉeno konfirmebla
* Neeble manipuli sen publika konsento

'''Oksidado + Kontrolebleco + Blokĉeno = Radikala Travidebleco.'''

== Vidu Ankaŭ ==

* [[Asociación Universal al 50%|50% Universala Partnereco]] - Aŭtomata Kuninvesto
* [[CdC Capital de Confianza|CdC Kapitalo de Fido]] - Multdimensia Reputacio kaj Fido
* [[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] - Universala Redistribuo
* [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR Reala Investa Merkato]] - Demarĥa Borso
* [[Bóveda Común|Komuna Trezorejo]] - Komuna Fonduso de komunaj rimedoj
* [[ASI-AdC]] - Verifikado de Reala Valoro
* [[FSR Fondo Solidario de Riesgos|FSR Solidareca Riska Fonduso]] - Riska Kovro
* [[Gobernanza Demárquica|Demarcive Governance]] - Decidsistemo
* [[Fundamentos teóricos|Teoriaj Fundamentoj]] - Teoria bazo de la sistemo
* [[Transición y Estrategia|Transiro kaj Strategio]] - Praktika Efektivigo

== Referencoj ==

* Teknika dokumentado: [[Fundamentos teóricos|Teoriaj fundamentoj]]
* Strategio pri efektivigo: [[Transición y Estrategia|Transiro kaj strategio]]
* Ekonomia sistemo: [[Economía Tokenizada|Ĵetonigita ekonomio]]