Ver el código de «Fondo Común/eo»

= La Fonduso Kiu Ŝanĝas Ĉion: 5 Revoluciaj Ideoj Pri la Ekonomio de la Estonteco =

=== Enkonduko ===
Ni vivas en ekonomia sistemo, kiu generas konstantan angoron. Ni dronas en la komplekseco de impostoj, asekuro, burokratio, la malfacileco akiri kapitalon por bona ideo, kaj ĉefe, la paraliza timo pri malsukceso. Ĝi estas labirinto de opakaj reguloj, ŝajne destinitaj por ekspluati nin anstataŭ subteni nin.
Sed kio se ekzistus alternativa modelo? Unu radikale simpla, centrita ĉirkaŭ ununura, potenca mekanismo: "Komuna Fonduso", kiu funkcias kiel la komuna bankkonto de la tuta homaro. Sistemo, kie persona prospero kaj kolektiva bonfarto ne nur ne konfliktas, sed estas unu kaj la sama laŭplane.

Ĉi tiu artikolo esploras la kvin plej surprizajn kaj efikajn ideojn, kiuj eliras el ĉi tiu koncepto. Ideoj, kiuj ne nur redesegnas la ekonomian mapon, sed ankaŭ transformas nian rilaton kun kapitalo, risko kaj ĉio alia.

=== 1. Vi estas "Edziĝinta" al la tuta Homaro (kaj ĝi estas la Plej Bona Ekonomia Novaĵo, Kiun Vi Iam Ricevos) ===
Ĉi tiu modelo komenciĝas per ideo kiu estas kaj intima kaj vasta: la [[Asociación Universal al 50%|'''50% Universala Partnereco (50P)''']] unuigas vin en "planeda geedzeco" kun ĉiu homo. Sub ĉi tiu ligo, 50% de ĉiuj enspezoj generitaj de iu ajn ekonomia agado fluas en "Komunan Fonduson" (KF), kiu estas, esence, la komuna konto de ĉi tiu granda homa familio.

Ĉi tiu rilato ne estas laŭvola aŭ simbola; ĝi estas struktura engaĝiĝo regata de la plej gravaj ekonomiaj voĉoj, kiujn vi iam ajn povus doni:

"En malsano kaj en sano, en riĉeco kaj en malriĉeco."

Kial ĉi tio estas revolucia? Ĉar ĝi transformas solidarecon de ago de libervola karitato en neeviteblan strukturan realecon. La "ne-laŭvola solidareco" de ĉi tiu sistemo cedas lokon al "Klera Egoismo": logiko kie la sufero de aliaj fariĝas, laŭvorte, via financa perdo, kaj la sukceso de aliaj via rekta gajno. Helpi aliajn ĉesas esti altruismo kaj fariĝas la plej profita financa strategio. La Planeda Dividendo, kiun vi ricevas ĉiumonate de ĉi tiu Komuna Fonduso, ne estas karitato; ĝi estas via "geedza rajto" kiel kunposedanto de la komuna entrepreno nomata homaro.

=== 2. La Fino de Impostoj: Vi Partoprenas Anstataŭ Pagi ===
En ĉi tiu sistemo, ĈIUJ tradiciaj impostoj estas forigitaj. Diru adiaŭ al aldonvalora imposto (AVI), enspezimposto, entreprena imposto, kaj la tuta akompananta impostburokratio. La 50%-a kontribuo de profitoj al la Komuna Fonduso ne estas imposto, sed prefere la parto de la homaro kiel universala partnero, kiu provizas kapitalon, subtenon kaj dividas la riskojn kun vi.
Ĝi estas fundamenta paradigmoŝanĝo kiu redifinas la rilaton inter la individuo kaj la kolektivo:

"Vi ne pagas impostojn: Vi partoprenas en universala borso."

Ĉi tiu simpla mensa alĝustigo ŝanĝas ĉion. Ni transiras de "ekstrakta" sistemo, kie ŝtata ento prenas vian monon, al "partoprena" sistemo, kie vi dividas la profitojn kun viaj tutmondaj partneroj. Estas grave kompreni, ke la Komuna Fonduso ne estas la ŝtato; fakte, en ĉi tiu modelo, la ŝtato kiel tia jam ne ekzistas. La 50%, kiun la entreprenisto retenas, valoras "senfine pli" ol 100% en la antaŭa sistemo, ĉar la Komuna Fonduso kapitaligas ĝin kaj estas libera de la ŝarĝo de impostoj, asekuro, socialasekuraj kontribuoj, kontadaj kostoj (kiujn la sistemo supozas), kaj la "kaŝita imposto" de financa intereso enigita tra la tuta provizoĉeno.

=== 3. Aŭtomata Kapitalo por Viaj Ideoj: La Komuna Fonduso estas Via Silenta Investanta Partnero ===
Ĉu vi havas ideon sed ne kapitalon? En la nuna sistemo, tio kutime estas la fino de la vojo. En ĉi tiu modelo, ĝi estas nur la komenco. La Komuna Fonduso, kiu ne estas ŝtata ento sed prefere la komuna fonduso de ĉiuj kunposedantoj de la planedo, agas kiel aŭtomata kuninvestanto por iu ajn entrepreno. Anstataŭ petegi bankojn aŭ investantojn, la sistemo provizas al vi ĝis 50% de la kapitalo, kiun vi bezonas, preskaŭ tuj (ene de 24 ĝis 48 horoj) kaj sen burokratio.
Ĉi tiu aliro al kapitalo ne dependas de via antaŭa riĉeco aŭ konektoj, sed prefere de via konfirmebla reputacio, mezurita per via "Fida Kapitalo" (TC), konfirmebla, algoritma reputacia metriko kiu determinas la maksimuman kvanton da kapitalo kiun vi povas aliri. Ĉi tio radikale demokratiigas novigadon, permesante al talento sen mono altiri resursojn kaj transformi ideojn en realecon.

La Komuna Entrepreno estas la perfekta "silenta kapitalpartnero": ĝi provizas kapitalon kaj dividas la riskojn kun vi, sed kontraŭ sia 50%-a parto de la profitoj, ĝi "ne enmiksiĝas en la funkcian administradon." Aŭtonomeco kaj kontrolo de la kompanio restas ĉe la entreprenisto.

=== 4. Honesta Malsukceso Estas Permesita (kaj Garantiita) ===
La timo pri malsukceso estas la plej granda mortiganto de novigado. La risko perdi ĉion paralizas milionojn da eblaj kreantoj. Ĉi tiu modelo traktas tiun timon ĉe ĝia radiko per la Solidareca Risko-Fonduso (SRF), mekanismo financita de la Komuna Fonduso mem.
Se projekto malsukcesas honeste, okazas du eksterordinaraj aferoj. Unue, la Komuna Fonduso, kiel 50%-a partnero, alprenas sian parton de la perdo. Due, la FSR intervenas kaj kovras ĝis 25% de la persona perdo de la entreprenisto. Tiel, la risko estas sociigita, protektante la individuon de financa ruino.

"Fiasko ĉesas esti ekonomia mortkondamno, fariĝante leciono lernita kolektive."

Ĉi tiu aliro estas strukture esenca ĉar ĝi kreskigas "cel-movitan ekonomion" kaj "entreprenistadon laŭ profesio". Forigante la vertiĝon de financa ruino, la sistemo liberigas homojn por persekuti siajn pasiojn anstataŭ labori nur por pluvivi. Entreprenistoj havas protektan reton, kiu protektas ne nur ilian riĉaĵon, sed ankaŭ ilian reputacion: en kazo de honesta fiasko, ilia Fido-Kapitalo ne draste kolapsas, kuraĝigante ilin denove riski.

=== 5. La Fonduso estas Rivero, Ne Marĉo: Mono Neniam Stagnas ===
Unu el la plej grandaj zorgoj pri granda kolektiva fonduso estas, ke ĝi fariĝos marĉo de burokratio kaj korupto. La dezajno de la Komuna Fonduso, kiu ne estas ŝtata ento, tute malhelpas tion. Ĝi ne estas trezorejo, kiu akumulas riĉaĵon, sed prefere "aŭtomata redistribua kanalo", kiu funkcias kiel la batanta koro de la ekonomio.
Ĝi havas tri ĉefajn enspezfontojn: profitojn el la 50% Universala Partnereco (AU50), [[Royalty por Uso de Activos Comunes (RUAC)|'''tantiemojn el la uzo de komunaj rimedoj (RUAC)''']] — kotizon pagatan por la ekspluatado de planedaj aktivaĵoj kiel nafto, mineraloj aŭ la elektromagneta spektro — kaj la valoron reakiritan el la "Oksidado" de neuzata mono. Ĝi tuj distribuas ĉi tiujn financojn al tri ĉefaj cellokoj: la [[Dividendo Planetario (DP)|'''Planeda Dividendo''']] por ĉiuj civitanoj, la financado de esencaj servoj kiel la [[Fondo de Salud Común (FSC)|'''Komuna Sanfondaĵo (CHF)''']] — kiu universale kovras sanbezonojn — kaj reinveston en novajn AU50-projektojn.

La ŝlosila mekanismo, kiu garantias ĉi tiun konstantan fluon kaj malhelpas krizojn, estas " [[Oxidación Selectiva|'''Selektema Oksidado''']] ". Ĉi tiu sistemo estas la kuracilo por la "Tiraneco de Kunmetita Intereso", la matematika motoro, kiu generas la neeviteblajn ŝuldkrizojn de nia nuna sistemo. Per kaŭzado de malrapida "vaporiĝo" de stagna mono kaj ĝia valoro refluado en la Komunan Fonduson, la instigo por pasiva akumulado estas forigita, certigante, ke kapitalo ĉiam cirkulas. Ĉi tio rompas la ciklon de vezikoj kaj kolapsoj, kreante ekonomion, kiu estas stabila kaj dinamika laŭplane.

=== Konkludo ===
La Komuna Fonduso ne estas nur ekonomia mekanismo; ĝi estas socia inĝeniera ilo desegnita por akordigi, por la unua fojo en la historio, memprofiton kun la komuna bono. Ĝi transformas furiozan konkurencon en naturan kunlaboron, timon en aŭdacon, kaj artefaritan malabundecon en komunan prosperon.

Ĉi tiuj ideoj ne nur flikas rompitan sistemon; ili rekonfiguras nian ekonomian DNA-on, transformante la nulsuman ludon de konkurenco en pozitivsuman realon, kie la plej inteligenta memprofita strategio estas certigi, ke ĉiuj aliaj prosperu. La fina demando estas neevitebla kaj defias nin ĉiujn:

Kion ni povus krei, individue kaj kolektive, se nia ekonomia sistemo estus desegnita por subteni nin anstataŭ ekspluati nin?

= Kompara Analizo de Publikaj Trezorejaj Modeloj: Planeda Demarkio kontraŭ Tradiciaj Sistemoj =

== Enkonduko: La Logiko de Kolektiva Trezoro ==
La koncepto de "trezorejo" aŭ publikaj fondusoj estas la financa koro de iu ajn socio. Pli ol nur ŝtata ento, ĝi reprezentas la centran mekanismon per kiu komunumo administras sian riĉecon, financas siajn ambiciojn kaj mildigas siajn komunajn riskojn. La arkitekturo de ĉi tiu trezorejo ne estas nura teknika detalo; ĝi difinas la fundamentan rilaton inter la individuo, la komunumo kaj la valoro, kiun ili ambaŭ generas. Ĉi tiu artikolo prezentas rigoran komparan analizon inter la noviga modelo de '''Komuna Fonduso (KF)''' , proponita de la Planeda Demarĥio, kaj la publikaj trezorejoj de tradiciaj ekonomiaj sistemoj, kaj kapitalismaj kaj komunistaj. La komparo temigos la fundamentajn diferencojn en ilia subesta filozofio, iliaj financaj kaj elspezaj strukturoj, kaj la praktikajn implicojn, kiujn ĉiu modelo havas por la socio, ekonomia stabileco kaj individua motivado.

== 2.0 Filozofiaj Fundamentoj kaj Naturo de Proprieto ==
La maniero kiel socio difinas proprieton de naturaj rimedoj kaj la produktadrimedoj estas la bazŝtono de ĝia ekonomia sistemo. Ĉi tiu filozofia principo ne estas abstrakta afero; ĝi principe determinas la strukturon de ĝia kolektiva trezorejo, ĝiajn enspezkolektajn mekanismojn, kaj finfine, la potencodinamikon inter la individuo kaj la komunumo. Ĝi estas la aksiomo, el kiu ĉiuj aliaj reguloj de la ekonomia ludo devenas.

=== La Universala Planeda Kunposedo (UPC) en la Demarkio ===
La fundamenta aksiomo de la Demarĥio estas '''[[Copropiedad Planetaria Universal (CPU)|Universala Planeda Kunposedo (UPC)]]''' . Ĉi tiu postulato ne estas prezentita kiel morala idealo, sed kiel "neevitebla konkludo de la realo": la Tero kaj ĉiuj ĝiaj rimedoj estas la justa kaj neforigebla posedaĵo de ĉiu homo pro la simpla rajto de naskiĝo. Ĉi tio estas ontologia revolucio, kiu radikale transformas la statuson de la civitano: ne plu "subjekto" aŭ "luanto" en mondo posedata de aliaj, sed '''"legitima kunposedanto de la planedo''' ". La Komuna Fonduso, tial, ne estas ekstera ento kiel ŝtato, sed la financa materialiĝo de ĉi tiu kunposedo: la "komuna fonduso" de la asocio de kunposedantoj de la planedo. Decide, ĉi tiu institucia arkitekturo postulas, ke la Komuna Fonduso '''NE ESTAS LA ŜTATO; LA ŜTATO NE PLI EKZISTAS''' .

=== Privata Proprieto en Kapitalismo ===
Kapitalismaj sistemoj baziĝas sur la principo de privata proprieto de la produktadrimedoj kaj naturaj rimedoj. Ene de ĉi tiu kadro, riĉeco estas generata de privataj aktoroj (individuoj aŭ kompanioj). La publika trezorejo, enkorpigita en la ŝtato, ekzistas sub "socia kontrakto" por provizi publikajn varojn kaj servojn (sekureco, infrastrukturo, ktp.). Ĝia financado dependas de la '''truda ekstraktado''' de parto de privata riĉeco per kompleksa impostsistemo. La rilato estas, esence, tiu de suverena ento, kiu impostas la agadon de privataj posedantoj por subteni sin.

=== Ŝtata proprieto en komunismo ===
Tradicia komunismo, male, baziĝas sur la forigo de privata proprieto de la produktadrimedoj. Ĉiu produktiva posedaĵo estas firmigita en la manoj de la Ŝtato, kiu agas kiel la sola administranto, planisto kaj posedanto nome de la kolektivo. En ĉi tiu modelo, la koncepto de "impostado" fariĝas malaktuala, ĉar la Ŝtato rekte transprenas 100% de la generita valoro, dinamiko kiun la demarcista modelo krude resumas per la komparo: "Antaŭe (komunismo): Kreinto 0%, Ŝtato 100%."

=== Kompara Tabelo de Fundamentoj ===
{| class="wikitable"
|Principo
|Planeda Demarkio
|Tradiciaj Sistemoj (Kapitalismo/Komunismo)
|-
|'''Fonto de Legitimeco'''
|'''Denaska rajto.''' La Tero estas neforigebla komuna heredaĵo.
|'''Kapitalismo:''' Rajto al privata proprieto.
'''Komunismo:''' Kolektiva proprieto praktikata de la Ŝtato.
|-
|'''La rolo de la civitano'''
|'''Legitima kunposedanto.''' Akciulo de la planedo laŭ denaska rajto.
|'''Kapitalismo:''' Posedanto/laboristo submetita al impostoj.
'''Komunismo:''' Membro de la kolektivo, submetita al la ŝtata plano.
|-
|'''Naturo de la Trezoro'''
|'''Komuna fonduso.''' Fonduso de kunposedanta asocio.
|'''Kapitalismo:''' Ŝtata Trezorejo, financata per impostekstraktado.
'''Komunismo:''' La Ŝtato mem, kiel absoluta posedanto.
|}
Ĉi tiu aksioma diverĝo pri proprieto ne estas nur teoria; ĝi neeviteble diktas la arkitekturon de trezoreja financado, devigante fundamentan elekton inter partopreno kiel partnero kaj ekstraktado kiel suvereno.

== 3.0 Financaj Mekanismoj: Partnera Partopreno kontraŭ Deviga Ekstraktado ==
La filozofio de proprieto de ĉiu sistemo tradukiĝas rekte en la institucian inĝenieradon de ĝia financado. Tio levas fundamentan strategian demandon: ĉu trezorejaj fondusoj estas generitaj per struktura kaj aŭtomata partopreno en valorkreado, aŭ ĉu ili estas akiritaj per la deviga ekstraktado de riĉeco post kiam ĝi jam estis generita de aliaj?

=== Planeda Demarkio: La Fluoj de la Universala Partnero ===
La Komuna Fonduso estas nutrata per tri enspezfluoj, kiuj, laŭintence, ne estas impostoj, sed prefere la rendimentoj, kiuj respondas al li kiel kunposedanto kaj universala partnero.

# '''50% Universala Partnereco (AU50):''' Jen la kerna mekanismo. Malproksime de esti impoststrukturo, AU50 formaligas "planedan geedziĝon", ekonomian kaj ekzistecan ligon, kiu agnoskas nian interdependon. Kontraŭ la '''aŭtomata kuninvesto de kapitalo''' kaj dividado de 50% de la risko, la Komuna Fonduso ricevas 50% de la netaj profitoj de ĉiu ekonomia agado. Ĉi tio ne estas retiro, sed prefere la legitima dividendo de kapitalisma partnero.
# '''Tantiemo por la Uzo de Komunaj Aktivoj (TKAK):''' Ĉi tio reprezentas la justan kotizon pagatan de kompanioj aŭ individuoj por la privata uzo de resursoj, kiuj estas la komuna heredaĵo de ĉiuj (mineraloj, elektromagneta spektro, tero, satelitaj orbitoj, ktp.). Ĝi estas la pago al kunposedantoj por la ekspluatado de iliaj komunaj aktivaĵoj.
# '''Selektema Oksidado:''' Ĉi tiu noviga mekanismo estas la malrapida kaj aŭtomata "vaporiĝo" de neaktiva kapitalo. Ĝia ĉefa funkcio estas anstataŭigi la '''tiranecon de kunmetita interezo''' kaj tiel forigi la matematikan kaŭzon de cikloj de prospero kaj malprospero ("krizoj kiel programitaj restartigoj"). La valoro, kiu "oksidiĝas", ne malaperas, sed anstataŭe fluas en la Komunan Fonduson, devigante la konstantan cirkuladon de mono.

=== Kapitalismo: La Imposta Ekstrakta Sistemo ===
En kapitalismaj sistemoj, la publika trezorejo estas financata per sistemo de '''truda impostado''' . Post kiam individuoj kaj kompanioj generis sian riĉecon (100% de kiu komence estas konsiderata privata), la ŝtato intervenas por postuli parton per multoblaj impostoj (AVI, persona enspezimposto, entreprena imposto, ktp.), strukturo kiun la demokratia modelo celas tute forigi.

=== Komunismo: Rekta Transpreno ===
En tradicia komunismo, ĉar la ŝtato estas la sola posedanto de ĉiuj produktadrimedoj, ne ekzistas "imposta" mekanismo en la kapitalisma senco. La trezorejo estas simple la ŝtato mem, kiu transprenas 100% de la pluso generita de ŝtataj entreprenoj kaj poste reasignas ĝin laŭ sia centra plano.

=== Sintezo de Mekanismoj ===

* '''Planeda Demarkio:''' La Komuna Fonduso agas kiel '''universala partnero''' . Ĝi ricevas sian parton de la profitoj (AU50), kotizojn por la uzo de siaj aktivaĵoj (RUAC), kaj profitas de la flueco de la sistemo (Oksidado).
* '''Kapitalismo:''' La ŝtato agas kiel '''suverena impostisto''' . Ĝi ĉerpas parton de la riĉeco jam kreita de privataj aktoroj per deviga impostsistemo.
* '''Komunismo:''' La ŝtato agas kiel '''absoluta posedanto''' . Ĝi alproprigas la tutan valoron generitan de la ekonomio, kiun ĝi centre kontrolas.

La financa arkitekturo neeviteble determinas la distribuan logikon. Tial, la demando, kiu aperas, estas: post kiam la trezorejo estas financita, kiel kaj por kiu fundamenta celo tiuj financoj estas distribuitaj ene de ĉiu sistemo?

== 4.0 Elspeza kaj Distribua Logiko: Universala Dividendo kontraŭ Publika Elspezado ==
La maniero kiel publika trezorejo distribuas siajn financojn malkaŝas la fundamentajn prioritatojn de socio kaj ĝian vizion pri la rolo de la individuo. Ĉu la ĉefa celo estas rekte povigi civitanojn per rajto partopreni en riĉeco, provizi servojn centre, aŭ administri la ekonomion laŭ antaŭdestinita plano?

=== La Komuna Fonduso: Rekta Distribuo kaj Reinvesto ===
La elspezoj de la Komuna Fonduso estas destinitaj por esti aŭtomataj, travideblaj, kaj fokusitaj al rekta kapitaligo por civitanoj kaj la ekonomio. Ĝiaj kvar ĉefaj uzoj estas:

# '''Planeda Dividendo (PM):''' Ĉi tiu estas la prioritata asigno. La plimulto de la enspezo de la FC estas distribuita rekte kaj ĉiumonate al ĉiu civitano, senkondiĉe. Ĝi ne estas bonfarado, socia helpo, aŭ baza enspezo: ĝi estas la '''legitima dividendo, kiu respondas al ĉiu civitano kiel kunposedanto''' , analoge al "geedzecaj rajtoj" en planeda geedzeco.
# '''AU50 Kapitaligo:''' Parto de la financoj estas reinvestata por financi 50% de la novaj kompanioj, certigante virtan ciklon de novigado kaj kresko.
# '''[[FSR Fondo Solidario de Riesgos|Fonduso por Solidareca Risko (FSR):]]''' Procento estas asignita al ĉi tiu fonduso, kiu sorbas signifan parton de la perdoj en komercaj projektoj, kiuj honeste malsukcesas, kaj la asertojn de kaj kompanioj kaj individuoj, igante privatan asekuron nenecesa kaj sociigante la riskon.
# '''Financado [[Administración Común (AdC)|de Komuna Administracio (KA)]] :''' Kovras la kostojn de esencaj kaj kontroleblaj komunaj varoj, kiel ekzemple la Komuna Sanfonduso (KSF) kaj baza infrastrukturo.

=== Publika Elspezado en Kapitalismaj Sistemoj ===
En kapitalismo, publikaj elspezoj fokusiĝas al provizado de servoj kaj programoj difinitaj de la registaro. La ĉefaj elspezoj estas tipe defendo, la burokratio, socialaj programoj (ofte kondiĉaj kaj ne universalaj), kaj signifa asigno por servado de la publika ŝuldo — kosto kiu ne ekzistas en la demokratia modelo.

=== Distribuo en komunistaj sistemoj ===
En tradicia komunismo, distribuado ne estas "elspezo" sed '''asigno de rimedoj''' laŭ centra ekonomia plano. La ŝtato decidas, kiujn sektorojn prioritatigi (peza industrio, defendo) kaj provizas universalajn servojn (sano, edukado) rekte kaj centre, sen mona translokigo analoga al dividendo.

=== Kompara Tabelo de Reveno al la Civitano ===
{| class="wikitable"
|Sistemo
|Primara Revenmekanismo
|Naturo de la Reveno
|-
|'''Planeda Demarkio'''
|Planeda Dividendo (PD)
|'''Proprietrajtoj.''' Rekta dividendo pro esti kunposedanto.
|-
|'''Kapitalismo'''
|Servoj kaj Sociala Bonfarto
|'''Ŝtata helpo.''' Helpo aŭ servo provizita laŭ socia kontrakto.
|-
|'''Komunismo'''
|Rekta Provizo de Varoj kaj Servoj
|'''Ŝtata asigno.''' Rimedoj distribuitaj laŭ centra plano.
|}
Ĉi tiu diverĝo en distribua logiko havas rektajn kaj profundajn konsekvencojn sur la instiga arkitekturo, kiu pelas (aŭ malhelpas) riĉaĵkreadon en ĉiu sistemo.

== 5.0 Efiko sur Individua Motivo kaj Riĉkreado ==
Individua motivado estas la finfina motoro de iu ajn ekonomia sistemo. Ĉi tiu sekcio taksas kiel ĉiu modelo de riĉeco kaj proprieto akordigas (aŭ misakordigas) memprofiton kun kolektiva bonfarto por kreskigi novigadon, produktivecon kaj kunlaboron.

=== Demarkio: La "Klumigita Egoismo" ===
La institucia inĝenierado de la Demarkio estas desegnita por kanaligi naturan egoismon per la koncepto de '''" [[Egoísmo Ilustrado|Klumigita Egoismo]] "''' . La arkitekturo de AU50 (kie 50% de la tuta profito iras al la Komuna Fonduso) kaj la Planeda Dividendo (kiun ĉiu ricevas de tiu fonduso) kreas matematikan realon, kie '''"la sukceso de aliaj estas laŭvorte via sukceso''' ". Ĉar ĉiu pliiĝo en la prospero de alia pliigas la enspezon de la Komuna Fonduso kaj, sekve, la propran personan Planedan Dividendon, la dinamiko ŝanĝiĝas radikale. Kunlaboro fariĝas la optimuma strategio, ĉar, kiel la modelo deklaras, '''"la plej egoisma strategio estas esti eksterordinare malavara kaj kunlabora".''' Kun supervivo garantiita de la Planeda Dividendo, entreprenemo ĉesas esti malespera neceso kaj fariĝas esprimo de vivokupo kaj kreemo.

=== Kapitalismo: La Profitmotivo kaj Konkurenco ===
Motivado en kapitalismo centriĝas ĉirkaŭ '''individua profito kaj konkurenco''' . Kvankam ĉi tiu sistemo estas potenca motoro de novigado, ĝia instiga arkitekturo ofte kreskigas '''nul-suman''' pensmanieron ("por ke mi venku, vi devas perdi"). Ĉi tio povas konduki al la kreado de monopoloj, la eksterigo de kostoj, kaj pliigita socia malegaleco, misakordigante privatan intereson kun kolektiva bonfarto.

=== Komunismo: Kolektiva Devo kaj Ideologio ===
En tradiciaj komunistaj sistemoj, motivado teorie baziĝas sur '''kolektiva devo kaj ideologia adhero''' . Historie, la foresto de rektaj personaj rekompencoj por ekstra peno aŭ novigado kreis konatajn malkuraĝigojn. Kiam individuaj rezultoj ne estas distingitaj de kolektivaj, produktiveco kaj kreemo emas stagni pro mankhava instiga strukturo.

Ĉi tiuj malsamaj motivigaj faktoroj ne nur influas riĉaĵkreadon, sed ankaŭ havas profundajn sekvojn por la rezisteco kaj sistema stabileco de ĉiu ekonomia modelo.

== 6.0 Ekonomia Stabileco kaj Krizadministrado ==
Longtempa stabileco estas decida celo de iu ajn ekonomia sistemo. Trezoreja arkitekturo kaj ĝiaj rilataj mekanismoj — kiel monadministrado, riskokovrado kaj respondo al fiasko — estas ŝlosilaj determinantoj de sistema rezisteco.

=== Demarkio: Stabileco laŭ Dezajno ===
La Demarĥio asimilas kontraŭciklajn mekanismojn dizajnitajn por krei esence stabilan sistemon.

* '''Selektema Oksidado kontraŭ Kunmetita Interezo:''' Anstataŭigante kunmetitan interezon (kiu generas eksponentan ŝuldkreskon en finhava mondo) per selektema oksidado, la matematika kaŭzo de vezikaj kaj kraŝaj cikloj estas forigita. Oksidado devigas la cirkuladon de mono, agante kiel aŭtomata stabiligilo.
* '''Solidareca Risko-Fonduso (SRF):''' Ĉi tiu mekanismo sociigas komercajn riskojn. Honesta fiasko ne kondukas al persona ruino, sed estas konsiderata '''"kolektiva lerna sperto''' ". La socio, per la SRF kaj la SRF, absorbas la plejparton de la perdo, kreskigante kulturon de aŭdaca novigado.

=== Kapitalismo: Cikla Malstabileco ===
Kapitalismaj sistemoj estas konataj pro sia eneca malstabileco, karakterizita per '''cikloj de ekspansio kaj recesio''' . Ĉi tiuj krizoj estas priskribitaj en la demarĥia modelo kiel '''"programita restartigo''' ", la neevitebla momento kiam la fikcio de eksponente kreskanta ŝuldo kolizias kun la realeco de finhava fizika ekonomio. Entreprenista risko estas privata, sed sistemaj fiaskoj ofte estas sociigitaj per ŝtataj savoperacioj.

=== Komunismo: Rigideco kaj Malabundeca Krizo ===
Stabileco en komunistaj sistemoj manifestiĝas kiel '''struktura rigideco''' . Per eliminado de merkatoj, financaj krizoj estas evitataj, sed ĉi tiu rigideco ofte kondukas al mankoj, amasa produktiva neefikeco, kaj kronika nekapablo adaptiĝi al ŝanĝiĝantaj bezonoj kaj teknologiaj novigoj.

=== Administrado de Komerca Malsukceso: Rekta Komparo ===

* '''Demarkio:''' Perdoj estas dividitaj. Kaze de totala perdo, la Komuna Fonduso (la 50%-a parto de la partnero) kovras duonon, kaj la Solidareca Risko-Fonduso (SRF) kovras pliajn 25% de la totala perdo. La entreprenisto nur alprenas la ceterajn 25%. Malsukceso estas komuna leciono, ne persona ruino.
* '''Kapitalismo:''' La risko estas 100% privata. La rezulto estas la ebla persona bankroto de la entreprenisto, krom se la kompanio estas tiel granda, ke ĝi bezonas ŝtatan savoperacion per publikaj financoj.
* '''Komunismo:''' Malsukceson tute sorbas la ŝtato. Ĝi ofte kaŝiĝas en la ĝenerala neefikeco de la centra plano kaj ne rezultas en efika sistema lernado.

Ĉi tiuj aliroj al stabileco kaj risko preparas la grundon por fina sintezo pri la paradigmoj, kiujn ĉiu sistemo reprezentas.

== 7.0 Konkluda Sintezo: Tri Paradigmoj de Kolektiva Riĉeco ==
Ĉi tiu analizo rivelis tri fundamente malsamajn viziojn pri kiel socio devus generi, administri kaj distribui sian kolektivan riĉecon. Ĉiu modelo de publika trezorejo reflektas subestan paradigmon rilate al proprieto, risko kaj la rilato inter la individuo kaj la homaro.
La '''kapitalisma paradigmo''' estas difinita per la supereco de privata proprieto kaj publika trezorejo, kiu funkcias kiel suverena impostisto, financata per impostado. Ĝia mova forto estas konkurenco, kiu generas altan kapablon por novigado je la kosto de cikla malstabileco kaj tendenco al malegaleco.

La '''komunista paradigmo''' baziĝas sur absoluta ŝtata proprieto kaj centralizita kontrolo. La ŝtato mem estas la trezorejo, kiu transprenas kaj reasignas la tutan produktitan valoron. Ĝi celas egalecon per planado, sed historie oferis individuan liberecon kaj ekonomian efikecon.

La '''paradigmo de Planeda Demarĥio''' , per sia Komuna Fonduso, proponas trian vojon: '''universalan kunposedon''' kaj '''aŭtomatan partoprenon en la kreita valoro''' . Ĝi estas nek privata nek ŝtata en la tradicia senco; ĝi estas komuna heredaĵo administrata de ĉiuj kiel universala socio. Ĝia arkitekturo celas solvi la enecajn kontraŭdirojn de la aliaj du sistemoj per '''matematike akordigante individuan intereson kun kolektiva progreso''' . Farante ĉiun civitanon kapitalisma partnero de la planedo laŭ denaska rajto, la modelo de la Komuna Fonduso transformas la ekonomiajn dinamikojn de nulsuma konkurenco aŭ devigita kolektivismo en sistemon de kunlaboro bazitan sur "klera memprofito", kie la sukceso de unu estas, intence, la sukceso de ĉiuj.

= Kio estas la Komuna Fonduso? =
La '''Komuna Fonduso (KF) estas "La Kaso" de la "Komunumo de Kunposedantoj de la Planedo"'''
Ĝi ne estas ŝtata ento, ĉar la ŝtato kiel tia jam ne ekzistas.

La Planeda Demarkio estas administrata kiel komunumo de kunlaborantaj kunposedantoj en horizontala rilato sen hierarkioj.

Ĝi estas, interalie, la investa fonduso posedata de ĉiuj civitanoj, kiu igas ilin kunposedantoj de 50% de ĉiuj kompanioj sur la planedo per la mekanismo de [[Asociación Universal al 50%|'''50% Universala Partnereco (AU50)''']] ; ĝi estas la komuna ŝparmonujo, kie ni deponas 50% de niaj enspezoj kaj la ento, kiu distribuas la [[Dividendo Planetario (DP)|'''Planedan Dividendon.''']]

La Komuna Fonduso estas ĉefe financata per 50% de ĉiuj enspezoj, ĉu personaj aŭ komercaj enspezoj.

Ĝi ne estas ŝtata fonduso aŭ registara ento kun burokratio. Ĝi estas aŭtomatigita strukturo administrata de [[Inteligencia Artificial en Gobernanza|'''ASI-AdC''']] kaj kontrolata de '''[[Asambleas Ciudadanas|Civitana Asembleo]] ,''' kies celo estas:

# '''Kapitaligi''' la produktivan ekonomion per akiro (aĉetado aŭ pliigo de kapitalo) de 50% de ĉiuj kompanioj.
# '''Ricevi''' 50% de la profitoj de la kompanio kiel redonon de tiu akcioposedo.
# '''Ricevi''' 50% de la neta enspezo de individuoj, ĉu el dungaj enspezoj aŭ aliaj fontoj.
# '''Administri''' aliajn kolektivajn enspezojn ( [[Royalty por Uso de Activos Comunes (RUAC)|'''RUAC''']] , [[Oxidación Selectiva|'''oksidiĝo''']] ) kaj kanaligi ilin al la komuna bono.
# '''Financi''' la '''[[Gobernanza Demárquica|Komunan Administracion]]''' (KA) kaj ĝiajn projektojn kiel ekzemple la '''[[Fondo de Salud Común (FSC)|Komuna Sanfondaĵo]]''' (KSF) kaj la '''[[FSR Fondo Solidario de Riesgos|Solidareca Risko-Fondaĵo (SRF)]]'''
# '''Redistribuu''' tiujn restantajn profitojn rekte al civitanoj per la '''[[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] .'''

La Komuna Fonduso ne "kontrolas" la kompaniojn. Ĝi estas '''silenta kapitalpartnero''' : ĝi provizas kapitalon, dividas riskojn, ricevas profitojn, sed '''ne enmiksiĝas en la funkcian administradon''' . La entreprenistoj daŭre decidas kion produkti, kiel produkti ĝin, kaj kiel administri siajn entreprenojn.

== Origino de la Komuna Fonduso ==
La FC estas kreita dum la transiro de la nuna sistemo al matura Demarĥio. Ĝia konstruado implikas tri etapojn:

=== Fazo 1: Infrastruktura Konstruado (1-3 jaroj) ===
Dum ĉi tiu komenca fazo:

* La [[Bóveda Común|'''Komuna Trezorejo''']] estas konstruata , la teknologia infrastrukturo kiu subtenas la tutan sistemon.
* La FC ankoraŭ ne formale ekzistas, sed ĝia jura kadro estas preparata kaj rimedoj estas liberigitaj per:

 * Forigo de malnoviĝintaj burokratiaj elspezoj. 
  * Progresema impostsimpligo. 
  * Preparado de la [[Impuesto Único Transitorio|IUT (Imposta Unuo]] ).
Novaj entreprenistoj estas invitataj libervole aliĝi al la pilotprogramo AU50, kie la komencanta riskkapitala firmao provizas al ili semkapitalon kontraŭ 50%-a akcia partopreno. Tio permesas malgrandskalan validigon de la modelo antaŭ grandskala lanĉo.

=== Fazo 2: IUT kaj AU50 Funkciaj (4-6 jaroj) ===
Post kiam la infrastrukturo estas preta, la FC estas kapitaligita per '''tri samtempaj fontoj''' :

==== 1. Kolektado de la Unuopa Transira Imposto (IUT) ====
Dum ĉi tiu transira fazo, kompanioj kaj memdungitoj kiuj '''ne ricevas AU50''' pagas la IUT: 50%-an imposton sur ĉiuj personaj avantaĝoj retiritaj en konsumajn kontojn.

Ekzemple, kaj komprenante ke ĝi estas nur ilustra:

Ĉi tiu enspezo generas inter '''80 kaj 100 miliardojn da eŭroj ĉiujare''' (cifero por Hispanio; skalo proporcie laŭ lando), devenante de:

* Ŝparaĵoj el forigo de impostburokratio: ~€60,000M/jare.
* Formaligo de la subtera ekonomio: ~€25,000 milionoj/jaro.
* Unuaj revenoj de kompanioj jam integritaj en AU50.

Ĉi tiuj fondusoj estas tute destinitaj por kapitaligi la eniron de ekzistantaj kaj novaj kompanioj en la AU50.

==== 2. Aĉeto de 50% de Ekzistantaj Kompanioj ====
La FC '''ne eksproprigigas''' . '''Ĝi aĉetas''' 50% de la kompanioj per du opcioj, kiujn la entreprenisto libere elektas:

'''Opcio A: Rekta Vendo'''

* La kompanio vendas 50% de sia kapitalo al FC je justa merkata takso (reviziita de sendependa IA).
* La posedanto ricevas tujan likvidecon en valuto aŭ antaŭ-UVU-ĵetonoj.
* Li daŭre administras la firmaon kun plena aŭtonomio.

'''Opcio B: Kapitalpliiĝo'''

* La FC injektas kapitalon ekvivalentan al 50% de la nuna valoro de la kompanio.
* Tio '''duobligas''' la disponeblajn rimedojn sen dilui la originan kapitalon.
* Ekzemplo: se via firmao valoris €1 milionon, ĝi nun valoras €2 milionojn, kun financa konfido je 50%.

La entreprenisto elektas la formulon, kiu plej bone konvenas al siaj bezonoj: tuja likvideco, kapitalo por ekspansio, aŭ kombinaĵo de ambaŭ.

'''Nerezisteblaj instigoj aliĝi al AU50:'''

* '''Nulaj impostoj kaj asekuraj premioj''' por ĉiam (adiaŭ al AVI, entreprena enspezimposto, persona enspezimposto, kontribuoj de memdungitoj, kotizoj...).
* '''Aŭtomata kapitalo''' de la FC por vastiĝo, esplorado kaj disvolviĝo, robotigo.
* '''Kunhavita risko''' : la financa kompromiso sorbas 50% de eblaj perdoj.
* '''Aliro al''' subvenciitaj robotoj kaj artefarita inteligenteco por konkuri kun grandaj korporacioj.
* '''Nula impostburokratio, nula paperlaboro''' : Via komerca partnero prizorgas la kontadon kaj administradon. Via tasko estas simple produkti kaj vendi.

==== 3. Kapitaligo de Novaj Kompanioj ====
Entreprenistoj komencantaj novajn entreprenojn elektas inter:

* '''IUT-opcio''' : funkcii sendepende, pagante 50% de la profitoj retiritaj por persona konsumo.
* '''AU50 Opcio''' : partneriĝu kun la FC ekde la komenco, ricevante 50% de la necesa kapitalo sen rektaj impostoj.

La FC provizas aŭtomatan kapitalon por financi milojn da novaj kompanioj ĉiujare. Ekzemple, en Hispanio, kun €80 miliardoj disponeblaj ĉiujare, proksimume 3 milionoj da kompanioj (novaj kaj ekzistantaj) povas esti financitaj kun averaĝo de proksimume €25,000 por kompanio.

=== Fazo 3: Ununura Trezoreja Konto kaj Matura Ekonomio ===
Post la [[La Caja Única Durante el Despegue Planetario|'''Unuopa Fonduso''']] , la FC atingas sian definitivan staton:

* Ĝi posedas 50% de '''ĉiuj''' kompanioj sur la planedo operaciantaj sub AU50.
* La IUT tute malaperas: '''nulaj impostoj''' por la tuta ekonomio.
* La FC aŭtomate ricevas 50% de la profitoj de la kompanio por ĉiam.
* Ĉi tiuj avantaĝoj estas redistribuitaj rekte kiel [[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] al ĉiuj civitanoj.

== Enspezfontoj de la Komuna Fonduso ==
En matura demarĉa ekonomio, FC estas nutrata de '''tri ĉefaj fontoj de reala valoro''' :

=== 1. RUAC ( [[Royalty por Uso de Activos Comunes (RUAC)|Tantiemo por Uzo de Komunaj Aktivaĵoj]] ) ===
'''Naturaj rimedoj''' ( nafto, gaso, mineraloj, akvo, elektromagneta spektro, satelitaj orbitoj, aerspaco, oceanoj) estas '''la komuna heredaĵo de la homaro''' .

Ĉiu ajn ento (kompanio aŭ individuo), kiu private ekspluatas ĉi tiujn resursojn, pagas tantiemojn al la FC proporciajn al la ekstraktita valoro aŭ la farita uzo:

* Minada ekstraktado: tantiemo sur ekstraktitaj tunoj.
* Fiŝkapta ekspluato: tantiemo sur kaptaĵoj.
* Uzo de elektromagneta spektro (telekomunikadoj): jara tantiemo por frekvenco.
* Satelitaj orbitoj: tantiemo por uzo de orbitaj pozicioj.

Tiuj tantiemoj ne estas arbitraj impostoj: ili estas '''justaj pagoj''' pro uzado de resursoj, kiuj apartenas al ĉiuj.

=== 2. [[Asociación Universal al 50%|AU50-Revenoj]] ===
Kvindek procentoj de la profitoj de ĉiuj kompanioj kaj privataj enspezoj sur la planedo fluas aŭtomate en la kompania kapitalo. Ni ĉiuj estas partneroj unu en la alia. Ĝi ne estas imposto, sed la natura redono al la partneroj, kiuj posedas 50% de la kompania kapitalo kaj privata enspezo. Ĝi estas kiel komunposeda geedzeco inter la tuta homaro.
Ĉiun kvaronjaron, ĉiu AU50-kompanio aŭtomate transdonas (per la Komuna Trezorejo) 50% de siaj netaj profitoj al la FC. Ĉi tiu fluo estas:

* '''Aŭtomata''' : neniuj deklaroj, neniu burokratio.
* '''Travidebla''' : kontrolebla en reala tempo fare de iu ajn civitano.
* '''Proporcia''' : pli profitodonaj kompanioj kontribuas pli; kompanioj kun perdoj ne kontribuas (kompromisa financado sorbas ilian parton de perdoj).

=== 3. Oksidado ===
Oksidado estas programita eco en certaj specoj de ĵetonoj, kiu kaŭzas, ke stagna mono aŭtomate perdas valoron, kaj tiu "vaporiĝinta" valoro fluas rekte al la FC por esti redistribuita kiel Planeda Dividendo [[Oxidación Selectiva|'''.''']]
'''Indikaj oksidiĝaj indicoj:'''
{| class="wikitable"
!Tipo de aktivaĵo
!Monata oksidiĝa indico
!Celloko
|-
|UVU-oj en produktiva investo
|0%
|Ne aplikebla
|-
|UVU-oj en neaktiva konto
|0,5 ĝis 1%
|Komuna Fonduso
|-
|Inertaj aktivaĵoj (stokita oro, neekspluatataj patentoj, vaka tereno)
|≈ 0.5%
|Komuna Fonduso
|}
Oksidado ne estas puno: ĝi estas '''ekonomia termostato''' kiu kuraĝigas (anstataŭigante la malnoviĝintan kunmetitan interezon) la cirkuladon de mono.

== Kion faras la Komuna Fonduso kun tiuj enspezoj? ==
La KF '''ne akumulas riĉecon''' . Ĝi estas '''kanalo por aŭtomata redistribuo''' .

# '''Monata Planeda Dividendo''' : La plimulto de la enspezo estas redistribuita rekte al ĉiuj civitanoj kiel posedrajto, ne kiel universala baza enspezo.
# '''Reinvesto en AU50''' : Financado de novaj kompanioj, kapitaligo de vastiĝoj, kolektiva esplorado kaj disvolviĝo.
# '''[[Fondo de Salud Común (FSC)|Komuna Sanfondaĵo]]''' (KSF) Financas sanan kaj medicinan esploradon, prioritatante ĝin super iu ajn alia elspezo.
# '''[[FSR Fondo Solidario de Riesgos|Solidareca Risko-Fonduso (FSR)]]''' : Absorbo de perdoj de kompanioj kaj individuoj pro akcidentoj, anstataŭigas asekuron.
# '''Publika infrastrukturo''' : Prizorgado kaj vastigo de la '''[[Bóveda Común|Komuna Trezorejo]] ,''' energiaj retoj, transporto, edukado, sano.

5. '''Strategia rezervo''' : Bufro por planedaj krizoj (pandemioj, naturaj katastrofoj, interrompaj teknologiaj transiroj).

La FC '''ne financas armeojn, nenecesan burokration, aŭ politikistojn''' . Ĉi tiuj konceptoj ne ekzistas en matura Demarkio.

== Avantaĝoj de la Komuna Fonduso por Ĉiu Aktoro ==

=== Por civitanoj ===

* '''[[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] garantiita''' por la tuta vivo, sendepende de ĉu ili funkcias aŭ ne.
* '''Nulaj impostoj''' por ĉiam.
* '''Kunhava risko''' : la FSR kaj la FSC anstataŭigas ĉiujn asekurojn senpage kaj aŭtomate.
* '''Ekonomia sekureco''' : aŭtomatigo profitigas ĉiujn, ne nur robotposedantojn.
* '''Radikala travidebleco''' : ili povas kontroli en reala tempo kiom multe la financa kompromiso generas kaj kiel ĝi estas distribuita.
* '''Vera kolektiva proprieto''' : ĉiu civitano estas nerekta kunposedanto de 50% de la tuta planeda ekonomio.

=== Por entreprenposedantoj ===

* '''Nulaj impostoj''' por ĉiam.
* '''Aŭtomata kapitalo''' de FC kreski sen ŝuldiĝo.
* '''Kunhavita risko''' : la financa kompromiso sorbas 50% de eblaj perdoj.
* '''Nula impostburokratio''' : ne plu deklaroj, agentejoj, defensivaj revizoroj.
* '''Restaŭrita konkurencivo''' : aliro al robotoj kaj artefarita inteligenteco je la sama nivelo kiel grandaj korporacioj.
* '''Ne-interferanta partnero''' : la FC ne partoprenas en funkciaj decidoj; ĝi nur ricevas dividendojn.

=== Por la socio ===

* '''Struktura inflacio = 0''' : la financa sistemo redistribuas ekzistantan valoron, ĝi ne kreas monon el nenie.
* '''Kunhava risko''' : Vi jam ne bezonas asekuron.
* '''Arkitekture limigita malegaleco''' : ne eblas akumuli kapitalon senfine sen aldoni valoron (oksidado + AU50).
* '''Aŭtomatigo = komuna prospero''' : robotoj laboras por ĉiuj, ne nur por elito.
* '''Forigo de struktura malriĉeco''' : la Planeda Dividendo kaj la asekura sistemo garantias universalan dignon.

== La Komuna Fonduso NE ESTAS... ==

=== Ĝi NE estas ŝtata fonduso ===
Ne eblas, ĉar la ŝtato jam ne ekzistas. Ĝi ne havas burokration, oficistojn, ministrojn aŭ politikistojn farantajn laŭvolajn decidojn. Ĝi estas '''aŭtomatigita ento''' administrata per travideblaj algoritmoj kaj demokratie kontrolata de la Civitana Asembleo.

=== Ĝi NE estas eksproprietigo ===
La financa kompanio '''aĉetas''' 50% de la kompanioj je justa taksado. La entreprenistoj ricevas likvidecon aŭ freŝan kapitalon kontraŭe. Neniu perdas; ĉiuj gajnas.

=== Ĝi NE estas komunismo ===
Privata proprieto ekzistas; ne ekzistas ŝtata proprieto (la entreprenisto retenas siajn 50%, kaj la aliaj 50% estas private posedataj de la resto de la homaro kaj administrataj per la kolektiva intertrakta povo). Entreprenoj konkurencas libere en la merkato. La kolektiva intertrakta povo ne centre planas kio estas produktita aŭ kiel. Ĝi estas '''kapitalismo kun aŭtomata miksita privata proprieto''' : persona privata proprieto + kolektiva privata proprieto.

=== Ĝi NE estas "neklara fonduso por politikistoj" ===
Profesiaj politikistoj ne ekzistas en la Demarkio. La [[Asambleas Ciudadanas|'''Civitana Asembleo, elektita per loterio,''']] kontrolas la Komunaran Komisionon, sed ne povas elspezi eĉ unu cendon laŭ sia bontrovo. Ĉiuj kapitalelfluoj estas algoritme programitaj kaj kontroleblaj en reala tempo.

== Superrigardo kaj Travidebleco ==
La Komuna Fonduso funkcias sub '''radikala travidebleco''' :

* '''Publika Komuna Trezorejo''' : Ĉiu civitano povas aŭditi en reala tempo:

 * Kiom da mono havas la FC? 
  * De kie venas la enspezoj (AU50, RUAC, oksidado)? 
  * Kien estas asignita ĉiu UVU (Planeda Dividendo, reinvestado, FSR...)? 
  * Kiuj kompanioj estas asociitaj kaj kiom ili kontribuas?

* '''Demokrata kontrolo''' : La [[Asambleas Ciudadanas|Civitana Asembleo per Loterio]] povas:

 * Kontroli la decidojn de ASI-AdC rilate al la administrado de FC. 
  * Modifi parametrojn (oksidigajn indicojn, procenton asignitan al dividendoj kontraŭ reinvestado). 
  * Forigi kaj anstataŭigi la ASI-AdC se kritikaj paneoj estas detektitaj.

* '''Malfermitkodo''' : La algoritmoj, kiuj administras la FC, estas publikaj kaj kontroleblaj de iu ajn sendependa spertulo.

== Komparo: Nuna Sistemo kontraŭ Komuna Fonduso ==
{| class="wikitable"
!Koncepto
!Nuna Sistemo
!Kun Komuna Fonduso (Demarĥio)
|-
|'''Impostoj'''
|AVI, persona enspezimposto, entreprena enspezimposto, domimposto, socialasekuraj kontribuoj, kotizoj... (20-50% de la tuta ŝarĝo)
|Nulaj impostoj (la FC ricevas 50% de la profitoj kiel akciulo)
|-
|'''Komerca Proprieto'''
|100% privata (aŭ 100% ŝtata en socialismo)
|50% privata individuo, 50% privata kolektivo (AU50)
|-
|'''Redistribuo'''
|Per impostoj (neefikaj, maldiafanaj, laŭvolaj)
|Per Planeda Dividendo (aŭtomata, travidebla, universala)
|-
|'''Aŭtomatigo'''
|Ĝi nur profitigas robotposedantojn → amasa senlaboreco
|Profitas ĉiujn per FC → komuna prospero
|-
|'''Burokratio'''
|Armeoj de ŝtatoficistoj, administradaj kompanioj, impostkonsilistoj
|Nula burokratio (aŭtomatigita administrado fare de ASI-AdC)
|-
|'''Komerca risko'''
|100% supozita de la entreprenisto
|50% kundividita kun la FC (Solidareca Risko-Fonduso)
|-
|'''Travidebleco'''
|Maldiafana (kaŝitaj buĝetoj, diskrecaj elspezoj)
|Radikala (aŭditebla en reala tempo fare de iu ajn civitano)
|}

== Oftaj Demandoj ==

=== Kiel estas taksata la 50%-a parto en kompanio, kiun la FC aĉetas? ===
Merkata taksado reviziita de sendependa artefarita inteligenteco. Se estas malkonsento, oni povas peti plian artefaritan inteligentecan revizion de alia konsorcio aŭ eĉ sendependan homan arbitracion.

=== Kio okazas se AU50-kompanio bankrotas? ===
La FC absorbas 50% de la perdoj per la Solidareca Risko-Fonduso. La entreprenisto ne estas persone ruinigita; ili povas provi denove sen ŝuldiĝi.

=== Ĉu la FC povas devigi min vendi mian firmaon? ===
'''Ne.''' Integriĝo en AU50 estas '''libervola''' dum Fazo 2. Nur dum Fazo 3 (Planeda Ununura Skatolo), kiam la tuta ekonomio kunfandiĝas, la universala transiro estas kompleta. Sed eĉ tiam, vi povas eniri '''[[El Modo Isla: La Garantía Axiomática de Soberanía personal en la Demarquía Planetaria|Insulan Reĝimon]]''' ; Demarkio ne estas deviga.

=== Kiu decidas kiel la mono de FC estas elspezata? ===
Ne ekzistas "diskreciaj decidoj". La fluoj estas algoritme programitaj:

* X% → Planeda Dividendo (plimulto).
* Y% → Reinvesto en AU50.
* Z% → FSR kaj rezervoj.

La [[Asambleas Ciudadanas|'''Civitana Asembleo per Loterio''']] povas modifi tiujn procentojn laŭ la konvena proceduro, sed ĝi ne povas arbitre "elspezi" ilin por diskrecaj projektoj sen teknika pravigo validigita de la ASI-AdC kaj la AdC.

=== Ĉu la FC kaŭzas inflacion? ===
'''Ne.''' La KF redistribuas ekzistantan valoron; ĝi ne kreas novan monon. La [[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] transdonas ekzistantajn UVU-ojn de la KF al civitanoj. La tuta kvanto de UVU-oj en cirkulado (M) restas konstanta. Tial, M × V ≡ Q validas, kaj inflacio estas nula laŭplane.

'''Vidu ankaŭ'''

[[Asociación Universal al 50%|50/50 Universala Partnereco]] • [[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] • [[Oxidación Selectiva|Oksidado]] • [[Impuesto Único Transitorio|Transira Unuopa Imposto]] • [[Bóveda Común|Komuna Trezorejo]] • [[Unidad de Valor Universal|Universala Unuo de Valoro]] • [[Inteligencia Artificial en Gobernanza|Artefarita Inteligenteco en Regado]] • [[La Caja Única Durante el Despegue Planetario|Ununura Trezoreja Konto Dum Planeda Ekflugo]]

= Esploru la Demarkion en Pli Granda Profundo =

=== Filozofiaj Fundamentoj ===
'''Komprenu kial Demarkio estas necesa kaj kiel ĝi baziĝas:'''

* [[Prólogo a la Demarquía|Prologo al Demarĥio]] - Kion ofertas al vi Planeda Demarĥio?
* [[Atenas Clásica|Klasika Ateno]] - La inspiro por Planeda Demarkio
* [[Fundamentos teóricos|Teoriaj Fundamentoj]] - Teoriaj Fundamentoj de Planeda Demarkio
* [[Estrategia de cambio sistémico|Strategio por sistema ŝanĝo]] - Laŭpaŝa, paca kaj organika transforma procezo
* [[Lazo Verde|Verda Rubando]] - Strategia ilo por socia transformo
* [[Glosario de Términos Clave|Glosaro de Ŝlosilaj Terminoj]] - Terminoj regule uzataj en Demarĥio
* [[Historia de la demarquía|Historio de la demarĥio]] - Vojaĝo tra la historio de la demarĥio ĝis la nuntempo
* [[El mundo como una sola nación|La mondo kiel unu nacio]] - La fino de nacio-ŝtatoj
* [[Fundamentos para Construir la Administración de lo Común (AdC)|Fundamentoj por Konstruado de la Administrado de la Komunaĵo (AdC)]]
* [[FILOSOFÍA / Principios Operativos de la Demarquía Inspirados en la Mínima Acción|FILOZOFIO / Funkciaj Principoj de Demarkio Inspirita de Minimuma Agado]]
* [[Borrador de la Constitución Demárquica Planetaria|Planeda Demarĥia Konstitucio]] - Skizo de la konstitucia teksto por la establado de Demarĥio tra la tuta planedo.

'''Diagnozo de la nuna sistemo'''

* [[Crisis de la democracia representativa|Krizo de reprezenta demokratio]] - Diagnozo de la nuntempo
* [[Bullshit Jobs|Sensencaĵaj Laborpostenoj]] - Senutilaj aŭ malutilaj laborpostenoj por la socio kaj la individuo
* [[Cuantificación del Desperdicio de Recursos Globales Derivado de la Existencia de "Bullshit Jobs"|Kvantigante la Malŝparon de Tutmondaj Rimedoj Rezultiĝantaj de la Ekzisto de "Seniluziaj Laborpostenoj"]]
* [[El Problema: Convergencia entre Poder y Tecnología|La Problemo: Konverĝo inter Potenco kaj Teknologio]] - Iloj kiuj permesas manipuladon je tutmonda skalo
* [[Fundamentos para Construir la Administración de lo Común (AdC)|Fundamentoj por Konstruado de la Administrado de la Komunaĵo (AdC)]]
* [[La Disparidad Patrimonial en Europa: Un Análisis Exhaustivo de la Distribución de la Riqueza|Riĉeca Malegaleco en Eŭropo: Ampleksa Analizo de Riĉeca Distribuo]]
* [[La Ilusión de la Acumulación Infinita: Por Qué el Interés Compuesto Perpetuo Choca con la Realidad Histórica|La Iluzio de Senfina Akumuliĝo: Kial Eterna Kunmetita Intereso Kolizias kun Historia Realeco]]
* [[La Influencia Marxista en la Política Social y la Regresión Neo-Feudal Contemporánea|Marksisma Influo sur Sociala Politiko kaj Nuntempa Neo-Feŭda Regreso]]
* [[La Influencia Social: Un Análisis de los Paradigmas Experimentales y su Evolución en la Era Digital|Socia Influo: Analizo de Eksperimentaj Paradigmoj kaj Ilia Evoluo en la Cifereca Epoko]]
* [[La Reducción Estructural de Costos en Demarquía Planetaria|Struktura Kostredukto en Planeda Demarkio]]
* [[Tecnofeudalismo vs Demarquía Planetaria: dos futuros para la civilización digital|Teknofeŭdismo kontraŭ Planeda Demarkio: Du Estontecoj por Cifereca Civilizo]]
* [[Una Crítica Estructural a la Renta Básica como Instrumento de Control frente al Dividendo de la Demarquía|Struktura Kritiko de Baza Enspezo kiel Instrumento de Kontrolo kontraŭ la Demarĥia Dividendo]]

* [[De la "Prenda de Esclavitud" a la Dignidad del Empleo: Una Historia Exhaustiva de la Transformación del Trabajo Asalariado|De la "Vesto de Sklaveco" ĝis la Digno de Dungado: Ampleksa Historio de la Transformo de Salajra Laboro]]
* [[Demarquía Planetaria: El Fin de la Nueva Esclavitud|Planeda Demarkio: La Fino de la Nova Sklaveco]] - La fino de dunglaboro.
* [[La Esclavitud de Élite, el Poder Político y la Acumulación de Lujo en las Sociedades Premodernas|Elita Sklaveco, Politika Potenco, kaj la Amasiĝo de Lukso en Antaŭmodernaj Socioj]]
* [[La Nueva Esclavitud: Anatomía Política y Psicosocial del Trabajo Asalariado|La Nova Sklaveco: Politika kaj Psikosocia Anatomio de Salajra Laboro]]
* [[Una Historia del Empleo Asalariado, la Abolición y la Génesis de la Esclavitud de Alquiler a través del Chantaje Existencial|Historio de Salajra Dungado, Abolicio, kaj la Genezo de Lu-Elsklaveco per Ekzisteca Ĉantaĝo]]
* [[Cánceres del Sistema Actual|Kanceroj de la nuna sistemo]]
* [[El Cáncer de la Educación, Herramienta de Domesticación|La Kancero de Edukado, Ilo de Malsovaĝigo]]
* [[El Cáncer de la Salud: La Enfermedad como Negocio|La Kancero de Sano: Malsano kiel Komerco]]
* [[El Cáncer de la Vivienda|La Kancero de Loĝado]]
* [[El Cáncer de los Bancos|La Kancero de Bankoj]]
* [[El Cáncer de los Idiomas|La Kancero de Lingvoj]]
* [[El Cáncer de los seguros|La Kancero de Asekuro]]

'''Analizo de la Kondiĉigita Individuo'''

* [[Homo Debitum]] - Kiuj ni estas hodiaŭ
* [[Motor del Miedo|Motoro de Timo]] - Motiva sistemo kiu pelas Homo Debitum
* [[TEPT Colectivo|Kolektiva PTSD]] - Sistema psikologia traŭmato en la hodiaŭa socio
* [[El Cáncer de la Educación, Herramienta de Domesticación|La Kancero de Edukado, Ilo de Malsovaĝigo]] - Kiel Malkaŝi la Potencialon de Niaj Mensoj Ekde Juna Aĝo.
* [[Impotencia Aprendida|Lernita Senhelpeco]] - Psikologia stato de lernita senhelpeco
* [[Chantaje Existencial|Ekzisteca Ĉantaĝo]] - Kiel la sistemo devigas nin
* [[Disonancia Cognitiva|Kogna Disonanco]] - mekanismo kiu transformas viktimojn en defendantojn de la sistemo
* [[La Ignorancia Pluralista como Falla Sistémica|Plurisma Nescio kiel Sistema Fiasko]]
* [[La Influencia Social: Un Análisis de los Paradigmas Experimentales y su Evolución en la Era Digital|Socia Influo: Analizo de Eksperimentaj Paradigmoj kaj Ilia Evoluo en la Cifereca Epoko]]
* [[La Nueva Esclavitud: Anatomía Política y Psicosocial del Trabajo Asalariado|La Nova Sklaveco: Politika kaj Psikosocia Anatomio de Salajra Laboro]]
* [[Una Historia del Empleo Asalariado, la Abolición y la Génesis de la Esclavitud de Alquiler a través del Chantaje Existencial|Historio de Salajra Dungado, Abolicio, kaj la Genezo de Lu-Elsklaveco per Ekzisteca Ĉantaĝo]]

'''Fundamentoj de Individua Liberigo'''

* [[Homo Socius]] - Kiuj ni povas esti?
* [[Motor de la Ilusión|Motoro de Iluzio]] - Motiva sistemo kiu pelas Homon Socius
* [[Pensamiento independiente|Sendependa pensado]] - Superante kondiĉadon
* [[Soberanía cognitiva|Kogna suvereneco]] - La rajto ne esti mense subigita
* [[Egoísmo Ilustrado|Klumigita Egoismo]] - Memprofito kondukanta al kunlaboro
* [[Suma-Cero vs Suma-Positiva|Nula-Sumo kontraŭ Pozitiva-Sumo]] - Paradigmoj de Socia Interagado

'''Matematikaj kaj Arkitekturaj Principoj'''

* [[Fundamentos para Construir la Administración de lo Común (AdC)|Fundamentoj por Konstruado de la Administrado de la Komunaĵo (AdC)]]
* [[FILOSOFÍA / Principios Operativos de la Demarquía Inspirados en la Mínima Acción|FILOZOFIO / Funkciaj Principoj de Demarkio Inspirita de Minimuma Agado]]
* [[Arquitectura Antifrágil en Demarquía|Kontraŭfragila Arkitekturo en Demarĥio]]
* [[Arquitectura de Incentivos Inteligentes en Demarquía|Inteligenta Instiga Arkitekturo en Demarĥio]]
* [[Agregación Constructiva|Konstruema Agrego]] - Radikala metodo por kolektiva konsiderado
* [[Principio de Mínima Acción|Principo de Malplej Ago]] - La fundamenta leĝo de dezajno
* [[Teorema de Imposibilidad de Arrow y la Demarquía|Teoremo pri Neebleco de Arrow kaj Demarĥio]] - Limigoj de balotsistemoj
* [[Teorema del Jurado de Condorcet y la Demarquía|La ĵuria teoremo de Condorcet kaj Demarĥio]] - La povo de kolektiva inteligenteco
* [[Sabiduría de las Multitudes y la Demarquía|Saĝeco de Homamasoj kaj Demarĥio]] - Precizaj Antaŭdiroj de Grandaj Grupoj
* [[Teoría de Juegos en Demarquía|Ludoteorio en Demarĥio]] - Reguloj kiuj akordigas instigojn kun la komuna bono
* [[Dilema del Prisionero|Dilemo de la kaptito]]
* [[Teorema de Myerson-Satterthwaite y la Demarquía Planetaria|Teoremo de Myerson-Satterthwaite kaj Planeda Demarkio]]
* [[Diseño de Mecanismos: Arquitectura de Incentivos Inteligentes|Mekanisma Dezajno: Inteligenta Instiga Arkitekturo]]
* [[La Diversidad Supera a la Habilidad: Del Teorema Matemático a la Teoría Política|Diverseco Superas Kapablon: De Matematika Teoremo ĝis Politika Teorio]]

=== Solvoj por la AGI/ASI-Defio ===
'''Komprenu kial Demarkio estas necesa por alfronti la estontecon:'''

* [[2028: La Fecha Límite de la Humanidad y las 10 Ideas Radicales que Necesitamos para Sobrevivir a la AGI|2028: La Limdato de la Homaro kaj la 10 Radikalaj Ideoj, Kiujn Ni Bezonas por Postvivi AGI-on]]
* [[Demarquía Planetaria y la Seguridad en el Mundo AGI / ASI y la Computación Cuántica|Planeda Demarkio kaj Sekureco en la AGI/ASI-Mondo kaj Kvantuma Komputiko]]
* [[Análisis: Demarquía Planetaria, Arquitectura Sistémica para la Gobernanza de la AGI ASI y la Seguridad económica Global|Analizo: Planeda Demarkio, Sistema Arkitekturo por la Regado de AGI ASI kaj Tutmonda Ekonomia Sekureco]]

=== Ekonomia Sistemo ===
'''Arkitekturo kiu akordigas individuan prosperon kun kolektiva bonfarto:'''

* [[Copropiedad Planetaria Universal (CPU)|Universala Planeda Kunposedo (UPC)]] - Fundamento de proprieto
* [[Patrimonio Común de la Humanidad|Komuna Heredaĵo de la Homaro]]
* [[Royalty por Uso de Activos Comunes (RUAC)|Tantiemo por Uzo de Komunaj Aktivaĵoj (RUAC)]] - Tantiemoj por uzado de komunaj rimedoj
* [[Retorno de Beneficio Social (RABS)|Reveno de Socia Helpo (RABS)]]
* [[Dividendo Planetario|Planeda Dividendo]] - Via enspezo kiel kunposedanto
* [[Asociación Universal al 50%|50/50 Universala Partnereco]] - Kiel ĉiu entrepreno profitigas ĉiujn
* [[Oxidación Selectiva|Selektema Oksidado]] - Instigoj kiuj igas kapitalfluon
* [[Unidad de Valor Universal|Universala Valorunuo]] (UVU) - Ekonomia mezurunuo ankrita al reala valoro
* [[Valor Planetario Total (VPT)|Totala Planeda Valoro (TPV)]]
* [[Economía Tokenizada|Ĵetonigita Ekonomio]] - Nerva Sistemo de la Demarkio
* [[Tokenización Total|Totala Ĵetonigo]] - Mono kiu reflektas la realecon
* [[Efecto Marea Alta|Alta Tajda Efiko]]
* [[Interdependencia Mutua en Demarquía|Reciproka Interdependo en Demarkio]]
* [[Economía sin Impuestos|Senimposta Ekonomio]] - Aŭtomata kaj Travidebla Kontribuo
* [[Sistema de Ingresos Sin Impuestos|Senimposta Enspeza Sistemo]]
* [[CdC Capital de Confianza|CdC Kapitalo de Fido]] - Reputacio kaj Integreco Metriko
* [[Equilibrio Osmótico|Osmoza Ekvilibro]] - Aŭtomata akordigo de instigoj kun daŭripovo
* [[MIR Mercado de Inversión Real|MIR Real Investment Market]] - Platformo por produktiva investado
* [[Libre Mercado y Competencia en la Demarquía|Libera Merkato kaj Konkurenco en la Demarkio]] - Konkurenco transformita en kolektivan plejbonecon
* [[Fondo Común (FC)|Komuna Fonduso (KF)]]
* [[FSR Fondo Solidario de Riesgos|FSR Solidareca Riska Fonduso]] - Kunhavigo de honestaj perdoj kolektive

=== Administrado ===
'''Kiel kolektivaj decidoj estas organizitaj sen permanentaj elitoj:'''

* [[Gobernanza Demárquica|Demarĥa Regado]] - Kompleta Sistemstrukturo
* [[Asambleas Ciudadanas|Civitanaj Asembleoj]] - Demokratio per loterio
* [[Auditores Independientes|Sendependaj Revizoroj]] - Ampleksa kaj Teknika Superrigardo
* [[Gestores Profesionales|Profesiaj Manaĝeroj]] - Kontrolitaj profesiaj manaĝeroj
* [[Separación de Poderes en Demarquía|Disigo de Povoj en Demarĥio]] - Restrukturado por malhelpi koncentriĝon
* [[Diseño Anti-Captura|Kontraŭkapta Dezajno]] - Strukturoj kiuj malhelpas korupton
* [[Transparencia y Verificabilidad Total|Totala Travidebleco kaj Kontrolebleco]] - Antidoto kontraŭ Korupto kaj Fraŭdo
* [[Inteligencia Artificial en Gobernanza|Artefarita Inteligenteco en Administrado]] - Senpartia helpo en decidiĝo kaj kontrolo de la Administrado.
* [[MI Mercados de Información|MI Information Markets]] - Objektiva monitorado kaj plifortigo de kolektiva inteligenteco
* [[Votación Multidimensional y la Demarquía|Multdimensia Voĉdonado kaj Demarĥio]] - Decidado kiu konservas kompleksecon
* [[Pilares de la Demarquía|Kolonoj de Demarĥio]] - La Naŭ Fundamentoj
* [[Super Jurado Ciudadano|Supercivitana Ĵurio]] - Etika Tribunalo de la Administrado fare de la Civitanoj

=== Teknologio kaj Infrastrukturo ===
'''La iloj kiuj ebligas la sistemon:'''

* [[Bóveda Común|Komuna Trezorejo]] - Cifereca Suvereneco kaj Radikala Travidebleco
* [[Principio de Soberanía Ciudadana sobre los Datos|Principo de Civitana Suvereneco super Datumoj]] - Civitana Monopolo super Personaj Informoj (antaŭe Principo de Civitana Monopolo de Informoj)
* [[Tokenización Total|Totala Ĵetonigo]] - Cifereca Reprezentado de Valoro
* [[Inteligencia Artificial General|Artefarita Ĝenerala Inteligenteco]] - AGI kiel publika asistanto
* [[ASI-AdC]] - Superinteligenteco en komuna administrado
* [[Blockchain y la Demarquía|Blokĉeno kaj Demarĥio]] - La Cifereca Nerva Sistemo de Civilizo
* [[Fondo de Salud Común (FSC)|Komuna Sanfondaĵo (CHF)]] - Bioteknologia administrado de sano
* [[IA Ángel Guardián|AI Gardanĝelo]] - Protekto de individua kaj kolektiva suvereneco
* [[Revolución de la Longevidad|Revolucio de Longviveco]] - Forigo de malsano kaj maljuniĝo

=== Juro kaj Justeco ===
'''La jura kadro kiu protektas suverenecon:'''

* [[Borrador de la Constitución Demárquica Planetaria|Planeda Demarĥia Konstitucio]] - Skizo de la konstitucia teksto por la establado de Demarĥio tra la tuta planedo.
* [[Derecho Natural y Demarquía|Natura Juro kaj Demarkio]] - Etika Ankrado de la Sistemo
* [[Derecho Axiomático|Aksioma Juro]] - Jura sistemo strukturita kiel matematiko
* [[Sistema Judicial en la Demarquía|Jura sistemo en la Demarkio]] - Aŭtonoma korpo malĉefa al la civitanaro
* [[Separación de Poderes en Demarquía|Disigo de Povoj en Demarĥio]] - Restrukturado por malhelpi koncentriĝon
* [[Sistema de Responsabilidades Jurídicas en Demarquía|Sistemo de Juraj Respondecoj en Demarĥio]] - Restariga kaj Preventa Justeco
* [[Regulación Farmacéutica de Drogas: Fundamento Axiomático en Demarquía y Colapso del Crimen Organizado|Reguligo de Farmaciaj Medikamentoj: Aksioma Fundamento en Demarĥio kaj la Kolapso de Organizita Krimo]] - Fokuso pri Indikoj kaj Publika Sano

* [[Anteproyecto de reglamento del RUAC|Skizaj regularoj por la RUAC]] - Ekzemplaj skizaj regularoj pri kiel apliki la RUAC

=== Kulturo kaj Socio ===
'''Homa transformo en la post-malabundeca epoko:'''

* [[Evolución Post-Escasez en Demarquía|Post-Malabunda Evoluo en Demarĥio]] - Direkte al Socio de Abundo
* [[Cultura demárquica|Demarĥa kulturo]] - Kreiva eksplodo kaj diverseco
* [[Visión 2070|Vizio 2070]] - La projekciita estonteco de la Demarĥio
* [[Trabajo en la Nueva Era Post-Laboral|Laboro en la Nova Post-Labora Epoko]] - Liberiĝo de Punlaboro